DEN HAAG - Het Openbaar Ministerie (OM) en het ministerie vanDefensie verschillen van mening over de uitleg van degeweldsinstructie voor Nederlandse militairen in Irak. Kamerledenen defensievakbonden eisen opheldering. D66 wil zelfs komendevrijdag een spoeddebat met de ministers Kamp (Defensie) en Donner(Justitie).

Het lossen van een waarschuwingsschot is volgens het OM niettoegestaan in situaties waarbij ongewapende burgers zijn betrokkenen als het niet gaat om plundering van strategische goederen,blijkt uit een vertrouwelijke brief van de hoogste baas van het OM,De Wijkerslooth.

Onthulling

De brief van voorzitter De Wijkerslooth van het college vanprocureurs-generaal werd woensdag onthuld door het NOS-Journaal.Aan collega's binnen het OM schrijft De Wijkerslooth dat eenwaarschuwingsschot ''in het algemeen wordt aangemerkt als hetaanwenden van geweld, hetgeen volgens de instructie niet wastoegestaan''.

De Wijkerslooth verwijst daarmee naar de zogehetengeweldsinstructie die elke militair in een gele kaart continu bijzich draagt. Hier staat op welk geweld een militair in welkesituaties mag gebruiken.

Erik O.

De brief van de Wijkerslooth gaat verder gedetailleerd in op dezaak tegen Erik O., de marinier die op nieuwjaarsdag werdovergebracht naar Nederland op verdenking van moord, doodslag danwel dood door schuld. Volgens een getuige schoot Erik O. op 27december gericht op een Iraakse menigte plunderaars. Een eerstewaarschuwingsschot loste hij in de lucht, bij een tweede schot keekhij door zijn vizier en schoot in de grond links van een groepIrakezen die op ongeveer honderd meter stond.

De Wijkerslooth meent dat Erik O., ''een zeer ervarenscherpschutter'', rekening had moeten houden met een ricochet, hetafketsen van zijn schot. De verdachte nam ''kennelijk het risicovan het dodelijk treffen van iemand bij het schieten naar de grondop de koop toe'', aldus De Wijkerslooth.

'Verbaasd'

Collega-mariniers van Erik O. hebben volgens het OM verklaarddat de situatie niet als bedreigend was ervaren. Amerikaansemilitairen die in de buurt waren, hadden zelfs ''verbaasdgereageerd'' op het schieten.

Het OM lijkt de verdenking van moord al te hebben laten varen.''De door verdachte zelf geschetste omstandigheden leiden op zijnminst tot de verdenking van de dood door schuld, maar ook van eenvoorwaardelijk opzet op doodslag.'' G.J. Knoops, advocaat van ErikO. noemde de visie van De Wijkerslooth woensdag eenzijdig. ''Ditgeeft niet het complete beeld.''

Onthutsend

Kamerleden en vakbonden voor Defensiepersoneel reageerdenonthutst op de brief van De Wijkerslooth. ''Belachelijk, enonthutsend in zijn naïviteit. De militairen zijn in Irak niet opvakantie, die wagen elke dag hun leven. De Wijkerslooth probeerthiermee zijn eigen hachje te redden'', aldus Tweede-Kamerlid Bakker(D66). Hij wil de Kamer terugroepen van reces voor een spoeddebatmet Kamp en Donner.

''Het moet loepzuiver zijn voor Defensie, het OM en demilitairen in Irak wat ze daar wel en niet mogen. Daar mag geenmeningsverschil over zijn'', zegt PvdA'er Koenders. Ook CDA en VVDwillen opheldering.

Bouwvakkers

De vakbonden voor defensiepersoneel zijn met stomheid geslagen.''Als je dit hoort, kunnen we net zo goed bouwvakkers enverpleegkundigen naar Irak sturen. Militairen mogen toch nietschieten'', aldus ACOM-voorzitter J. Kleian.

Ook VBM-voorzitter J. Debie constateert dat de tegenstellingtussen justitie en Defensie wel heel erg groot is. ''Als het waaris dat militairen bij plunderingen geen geweld mogen gebruiken, danheeft minister Kamp de Tweede Kamer verkeerd ingelicht. Met demissie is ingestemd op basis van een VN-mandaat waarbij grof geweldtoegestaan is als het nodig is.''

Robuust

Minister Kamp - samen met collega Bot van Buitenlandse Zaken opbezoek bij de militairen in Irak - wilde woensdag niet reageren opde vertrouwelijke brief van De Wijkerslooth. Sinds vorig jaar zomerheeft Kamp altijd gesteld dat de geweldsinstructies adequaat,duidelijk en robuust zijn en dat de Nederlandse militairen geweldmogen gebruiken als ze dat nodig achten.

Het OM liet woensdagavond weten dat militairen mogen schietenals de situatie daartoe noodzaakt. Die situaties staan beschrevenin de geweldsinstructie, aldus het OM.