RIJSWIJK - Europa lanceert komende week het eerste ruimteschip dat op een komeet moet landen. De sonde Rosetta zal over tien jaar bij de komeet 67P/Choerjoemov-Gerasimenko (CG) aankomen, waarna een lander zich met harpoenen vastschiet op de kern. Een "gewaagde missie" die, zo hopen wetenschappers, een aantal mysteriën die kometen omgeven opheldert en meer informatie oplevert over het ontstaan van het heelal.

Rosetta wordt donderdagochtend (08.36 uur Nederlandse tijd) vanaf de ruimtebasis Kourou in Frans Guyana met een Ariane-draagraket in de ruimte geschoten. De missie had al begin moeten beginnen, maar werd uitgesteld toen vlak voor de geplande lancering de vlucht van een andere Ariane-raket mislukte.

Ijsklont

De missie is er een van veel 'eersten'. Zo is Rosetta de eerste sonde die met een komeet zal meevliegen, er in een baan omheen zal draaien en een lander op de kern zal plaatsen. Het is de eerste die van dichtbij gaat onderzoeken hoe de ijsklont naarmate de zon nadert verandert in een stof en gasafstotend projectiel.

De missie is voor de Europese ruimtevaartorganisatie ESA van groot belang. "Rosetta is een van de meest aansprekende missies die tot nu toe ondernomen zin", aldus wetenschapsdirecteur David Southwood.

De missie kreeg geheel in stijl dan ook een naam mee die het legendarische karakter moet beklemtonen. Rosetta herinnert aan de astronoom Palmyrin Rosette uit het boek Hektor Servadac van Jules Verne die op een komeet reist en aan de Rosetta-steen die de sleutel bleek tot de ontcijfering van de Egyptische hiërogliefen.

Weinig bekend

Over kometen is maar weinig bekend. De ijslichamen zijn mogelijk gevormd in andere delen van de melkweg en zwerven tussen sterren. Wetenschappers nemen aan dat ze stammen uit de tijd dat het heelal ontstond en dat ze op die manier meer kunnen vertellen over tijden die inmiddels vier miljard jaar achter ons liggen.

Er zijn theorieën dat water, essentieel voor het bestaan van leven, ooit via kometen op aarde is gebracht. Ook zou Rosetta door het bestuderen van de kern meer duidelijk moeten maken over het gevaar die kometen vormen voor de aarde.

CG is een van de miljarden ijslichamen die in grote elliptische banen om de zon draaien. Rosetta moet de 'vuile sneeuwbal' bereiken voordat de kern onder invloed van de stijgende temperatuur geheel verborgen gaat in het stof en gas.

De missie wordt nog eens verzwaard doordat over de landingsplaats niets bekend is. Het oppervlak van de sigaarvormige komeet is met een lengte van vier kilometer relatief klein. De lander, ter grootte van een wasmachine, kan daarom terechtkomen op een ondergrond die "aan het ene uiterste als beton is, en aan de andere kant op suikerspin lijkt", aldus de Britse projectmedewerker dr. Ian Wright. Omdat de zwaartekracht er zo licht is dat de lander anders zou wegzweven, pint het zichzelf met harpoenen vast in de kern.

Lange, eenzame reis

Voordat het zover is, heeft Rosetta echter een lange en eenzame reis voor de boeg. De sonde zal drie keer langs de aarde en een keer langs Mars vliegen om vaart te maken en met grote snelheid dieper het zonnestelsel in te schieten.

Met de reis, die vijf miljard kilometer ver voert en tien jaar duurt en een onbekende ijsbal als doel heeft, is succes voor het 1 miljard euro kostende project niet verzekerd, zo erkent Wright. "Het is een gewaagde missie".