Ga naar de inhoud
Logo NU.nl
  • Voorpagina
  • Net binnen
  • Populair
  • Algemeen
  • Economie
  • Sport
  • Media en Cultuur
  • Achterklap
  • Shop
  • Voorpagina
    • Net binnen
    • Meest gelezen
    • Oorlog in Oekraïne
    • Spanningen Midden-Oosten
    • Binnenland
    • Buitenland
    • Algemeen
    • Politiek
    • Tweede Kamerverkiezingen
    • Uit andere media
    • Video
    • Podcast
    • Weer
  • Economie
    • Klimaat
    • Tech
  • Sport
    • Voetbal
    • Formule 1
    • Schaatsen
    • Tennis
    • Sport Overig
    • Scorebord
    • Sportspellen
    • De Boordradio GP-spel
  • Media en cultuur
    • Films en series
    • Muziek
    • Boek en Cultuur
    • Media
    • Achterklap
    • Koningshuis
    • Tv-gids
  • Overig
    • Slimmer Leven
    • Dieren
    • NUjij
    • Het Woord
    • NUcheckt
    • Opmerkelijk
    • Wetenschap
    • Goed Nieuws
    • Spellen
    • Over NU.nl
    • NUshop
    • Adverteren
Zondag 2 november 2025 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
  • Weer, enkele opklaringen 10°
  • TV Gids TV Gids
  • Live voetbalwedstrijden Voetbal
  • Verkeersinformatie 3 km
  • Spellen Spellen
Het was haar eerste openbare optreden sinds haar zoon, prins Friso, in Oostenrijk onder een lawine terechtkwam.

Kamer ontneemt staatshoofd rol bij formatie

Door ANP

19 mrt 2012 om 17:38
Delen via WhatsAppDelen via FacebookDelen via XDelen via LinkedInDelen via E-mail
DEN HAAG - Het staatshoofd speelt in de toekomst geen rol meer bij de kabinetsformatie na nieuwe landelijke verkiezingen.

Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer is het eens geworden over een wijziging van het eigen reglement van orde waarin de Kamer zelf volledig het heft in handen neemt.

PvdA, PVV, SP, GroenLinks, D66 en de Partij voor de Dieren hebben de tekst samen opgesteld. Samen zijn ze goed voor 91 zetels.

Vorige week was er nog geen meerderheid omdat de SP tegen een voorstel van D66 was. Op initiatief van GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent is die D66-tekst aangepast op zo'n manier dat de zes partijen het er mee eens zijn.

Van Gent reageert dan ook tevreden: "Iedereen kan nu in alle openbaarheid meekrijgen wie welke opdracht meegeeft om een kabinet samen te stellen. Dat is pure winst voor de democratie."

Debat

De uitkomst is dat de Kamer altijd binnen een week na de installatie van de nieuwe parlementariërs debatteert over de verkiezingsuitslag en over de volgende stappen. De Kamer wijst dan zo snel mogelijk een of meerdere (in)formateurs aan en geven die ook een opdracht mee.

Tot nog toe was dat altijd de taak van het staatshoofd. De eerste opdracht kan verkennend zijn. De informateur gaat dan praten met de fractievoorzitters voor hij rapport uitbrengt aan de Kamer, die dan debatteert over de volgende stap.

Mogelijk

De Kamer heeft al sinds de motie-Kolfschoten uit 1971 de mogelijkheid om zelf het initiatief te nemen in de kabinetsformatie, maar heeft dat nog nooit met succes gedaan. Altijd was het het staatshoofd (eerst koningin Juliana, daarna koningin Beatrix) die haar raadgevers consulteerde en dan een informateur benoemde.

Beatrix had en nam daarin soms ruimte om zelf het proces te sturen. Volgens sommige staatsrechtgeleerden drukte ze een groot stempel op de formatie van het minderheidskabinet van VVD en CDA, vorig jaar september.

Zo laste ze vorig jaar een tussenronde in met toenmalig vicepresident van de Raad van State Herman Tjeenk Willink, terwijl VVD, CDA en PVV op dat moment zo snel mogelijk met informateur Ivo Opstelten verder wilden.

Risico

De Tweede Kamer neemt een ''groot risico", vindt hoogleraar staatsrecht Douwe Jan Elzinga van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) . ''Dit is een vrij zware ingreep op de regeringsvorming’’, stelt hij. ''En het is vrij gemakkelijk om het reglement van de Kamer te omzeilen. Ik had zelf een terugvaloptie aangehouden om indien nodig toch het staatshoofd in te schakelen.’’

''Niemand kan een partij in de Kamer dwingen om mee te doen aan een debat, of om mee te stemmen over een besluit’’, legt Elzinga uit. ''Dus wat gebeurt er nu als de VVD of het CDA zeggen: sorry mensen, maar wij doen niet aan deze procedure mee? Wie gaat dan die patstelling doorbreken, en vooral: hoe?’’

Niet geschikt

Volgens VVD Tweede-Kamerlid Joost Taverne is het reglement van orde van de Kamer "niet geschikt om dit type besluiten dwingend op te leggen". Hij had liever gezien dat er "gewoon" een wet was ingediend. "Dit gaat ook voorbij aan praktische bezwaren: wat gebeurt er als de Kamer het niet eens wordt? Bovendien, een volgende Tweede Kamer kan deze wijziging van het reglement gewoon weer terugdraaien.''

ChristenUnie-fractievoorzitter Arie Slob vindt het "onverstandig en ondoordacht" om het staatshoofd op afstand te plaatsen. "De Kamer overschat zichzelf en gaat voorbij aan de belangrijke rol van het staatshoofd in dit soort processen. Dit zal extra tijd gaan kosten en leiden tot meer achterkamertjesoverleg in de eerste week na de verkiezingen. Precies hetgeen men wil voorkomen.''

Leiding

''Ik heb me hiervoor ingezet omdat het de volksvertegenwoordiging moet zijn die na verkiezingen echt de leiding heeft om tot een kabinet te komen. En niemand anders." Dat zegt Tweede Kamerlid voor de PvdA Pierre Heijnen in een reactie op het nieuws. "Voor ons is de kern, dat er geen misverstand over bestaat dat de Kamer de (in)formateur aanwijst en de (in)formatie-opdracht vaststelt."

D66-Kamerlid Gerard Schouw, die met het eerste voorstel kwam, wil een transparant proces van machtsvorming. "De gronden, argumenten en afwegingen die het staatshoofd maakt voor haar keuzes, zijn tijdens de formatie niet bekend. Met het voorstel wordt de koningin ontzien van deze politieke taak en daarmee is haar positie als onpartijdig staatshoofd versterkt.''

Volg de discussie op Twitter hierover via NUlive

Eerder

  • 13 okt 2011 om 10:35
    Rutte vindt staatshoofd uit regering onverstandig
    mark rutte
  • 1 sep 2011 om 11:57
    PVV wil rol Koning drastisch inperken
    geert wilders pvv
  • 26 aug 2011 om 17:53
    'Koning moet voorzitter Raad van State blijven'
    willem-alexander
  • 24 mei 2011 om 14:17
    Kabinet verandert rol staatshoofd niet
    Placeholder afbeelding NU.nl
Beeld: ANP
Delen via WhatsAppDelen via FacebookDelen via XDelen via LinkedInDelen via E-mail

Lees meer over:

formatie


Aanbevolen artikelen

Net binnen

  • 05:40
    Duitse bergbeklimmers omgekomen door lawine in Zuid-Tirol, nog twee vermisten
  • 05:09
    Nieuwe leider GL-PvdA wacht zware taak: opeens staat alles weer ter discussie
  • 00:15
    Gewonden en twee arrestaties na steekpartij Britse trein, Starmer 'erg bezorgd'
  • 23:42
    Groningen wint derde editie Regio Songfestival, debuut voor AI-vakjurylid

Meest gelezen

  • 1
    Drie Nederlandse vrouwen zwaargewond na auto-ongeluk in Duitse Emmerik
  • 2
    Jutta Leerdam beleefde chaotische dag op NK: 'Maak me zorgen om mijn lies'
  • 3
    Ajax-keeper Pasveer wijst naar ploeggenoten na cruciale fout: 'Elkaar helpen'
  • 4
    Malediven voeren als eerste land ter wereld generationeel rookverbod in
  • 5
    NU+ |Verwarring bij chips vanwege zakken met oude en nieuwe Nutri-Scores


Nieuwsvideo's

  • Politie grijpt in bij uit de hand gelopen halloweenfeest in Washington
    0:47
    Politie grijpt in bij uit de hand gelopen halloweenfeest in Washington
  • Aapje met luier klimt over plafond in Amerikaanse winkel
    0:47
    Aapje met luier klimt over plafond in Amerikaanse winkel
  • Villarreal-speler Pépé mist enorme kans op een meter afstand van leeg doel
    0:57
    Villarreal-speler Pépé mist enorme kans op een meter afstand van leeg doel
  • Poolse auto rijdt vuilnisman achter op vrachtwagen aan
    0:47
    Poolse auto rijdt vuilnisman achter op vrachtwagen aan

  • Voorpagina
    • Net binnen
    • Meest gelezen
    • Oorlog in Oekraïne
    • Spanningen Midden-Oosten
    • Binnenland
    • Buitenland
    • Algemeen
    • Politiek
    • Tweede Kamerverkiezingen
    • Uit andere media
    • Video
    • Podcast
    • Weer
  • Economie
    • Klimaat
    • Tech
  • Sport
    • Voetbal
    • Formule 1
    • Schaatsen
    • Tennis
    • Sport Overig
    • Scorebord
    • Sportspellen
    • De Boordradio GP-spel
  • Media en cultuur
    • Films en series
    • Muziek
    • Boek en Cultuur
    • Media
    • Achterklap
    • Koningshuis
    • Tv-gids
  • Overig
    • Slimmer Leven
    • Dieren
    • NUjij
    • Het Woord
    • NUcheckt
    • Opmerkelijk
    • Wetenschap
    • Goed Nieuws
    • Contact met de redactie
    • Colofon
    • Nieuwsbrieven
    • Over NU.nl
    • Huisregels NUjij
    • Copyright
    • Disclaimer
    • Klachten / Feedback
    • Toegankelijkheid
    • Adverteren
    • Werken bij NU.nl
    • Verzekeringvergelijker

Volg ons op sociale media

  • Volg ons op TikTok
  • Volg ons op Instagram
  • Volg ons op Facebook
  • Volg ons op YouTube
  • Volg ons op X
  • RSS Feed
Download de NU.nl app in de App StoreDownload de NU.nl app in de Google Play Store
  • Contact met de redactie
  • Colofon
  • Nieuwsbrieven
  • Over NU.nl
  • Huisregels NUjij
  • Copyright
  • Disclaimer
  • Klachten / Feedback
  • Toegankelijkheid
  • Adverteren
  • Werken bij NU.nl
  • Verzekeringvergelijker

NU.nl is onderdeel van DPG Media.

  • Cookiebeleid
  • Privacybeleid
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacy-instellingen

KvK Nummer: 34172906 | BTW Nummer: NL810828662B01

© 2025 DPG Media B.V. Alle rechten voorbehouden