DEN HAAG - CDA, VVD, LPF en in iets mindere mate de PvdA zijn zwaar teleurgesteld in het onderzoek van de commissie-Blok, die maandag de resultaten van haar onderzoek naar dertig jaar integratiebeleid heeft gepresenteerd.

De partijen waarderen de historische schets van het integratiebeleid, vinden de analyses redelijk, maar laten geen spaan heel van de conclusies en aanbevelingen, die zijn te slap. Met name de VVD, die net als CDA, LPF en SP ronduit van mening is dat de integratie in Nederland is mislukt, is keihard in de kritiek op de commissie, die onder voorzitterschap stond van VVD-Kamerlid Blok.

Hirsi Ali

Volgens het liberale Kamerlid Hirsi Ali slaat de commissie de plank mis met de hoofdconclusie dat de integratie geheel of gedeeltelijk is geslaagd. "De realiteitszin ontbreekt", aldus Hirsi Ali. "De commissie laat de kans lopen spijkers met koppen te slaan en biedt geen oplossingen voor de grote problemen in het land."

Een baan en onderwijs zijn volgens haar essentieel voor goede integratie, maar de commissie "verzuimt" op deze punten met concrete voorstellen te komen. D66 legt daar ook de nadruk op. De partij, die de aanbevelingen ook te voorzichtig vindt, pleit samen met GroenLinks voor een acceptatieplicht voor (bijzondere) scholen van leerlingen die de grondslag respecteren. Ze willen daarvoor artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs) moderniseren.

Verhagen

CDA-fractievoorzitter Verhagen is daar pertinent tegen. Wel vindt ook hij de conclusies en aanbevelingen van de commissie te algemeen. Grondige analyses over bijvoorbeeld het onderwijs monden volgens hem uit in verkeerde conclusies. Verhagen vindt het "jammer en teleurstellend" dat de commissie niet concludeert dat het integratiebeleid heeft gefaald, terwijl die conclusie volgens hem gerechtvaardigd zou zijn.

LPF

Ook de aanbevelingen voor verbetering vindt de CDA'er teleurstellend. Hij wil strengere eisen aan gezinsvorming, inburgering en dubbele nationaliteit aanpakken. LPF-Kamerlid Nawijn is van mening dat de commissie "essentiële vragen niet heeft gesteld". De conclusies zijn volgens hem vooral "politiek correct". "Moslimfundamentalisme, de invloed daarvan op de integratie, de verhoudingsgewijs hoge criminaliteit onder allochtone jongeren en de trieste problemen in het onderwijs" zijn volgens de LPF niet of onvoldoende behandeld.

PvdA

PvdA'er Dijsselbloem spreekt eveneens van voorzichtig geformuleerde aanbevelingen en conclusies, "die aanscherping verdienen". Sociaal-culturele thema's komen tot zijn spijt helemaal niet aan bod. Dijsselbloem vindt dat de politiek in samenwerking met de migranten zelf, scholen, woningcorporaties, geestelijke leiders en werkgevers snel met plannen moet komen.

SP

SP-leider Marijnissen gaat niet in op de kwaliteit van het onderzoek. Hij ziet er de bevestiging in dat de overheid snel met streng integratiebeleid moet komen. "De tijd van vrijblijvendheid is voorbij, voor zowel allochtonen, autochtonen als de overheid", aldus Marijnissen. Hij was de initiatiefnemer van het onderzoek.

Marijnissen wil de vorming van zwarte en witte scholen tegengaan, evenals de vorming van zwarte en witte wijken. Hij wenst dat de aanbeveling van de commissie om afspraken over de spreiding van leerlingen over scholen te maken snel wordt uitgevoerd. De SP-leider steunt het pleidooi voor meer aandacht voor het taalonderwijs en Nederlandse normen en waarden.

SGP

Voor SGP-fractieleider Van der Vlies biedt het rapport-Blok weinig nieuws onder de zon. "Het onderstreept wat we eigenlijk allemaal al wel wisten: we zijn vanaf de jaren zeventig tot halverweg de jaren negentig te slap geweest."

Van der Vlies noemt het een gemiste kans dat de commissie weinig aandacht besteed aan de religieuze aspecten van de integratie en het klimaat van het integratiebeleid na 11 september 2001. Hij vindt de passages over artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs) verwarrend. Het bijzonder onderwijs draagt volgens hem in belangrijke mate bij aan de integratie.