TEHERAN - In Iran is een politieke crisis ontstaan, nadat een conservatieve toetsingscommissie had geweigerd honderden hervormingsgezinde politici te accepteren als kandidaat voor de parlementsverkiezingen van 20 februari.

De islamitische staat is daarmee opnieuw het toneel van een machtsstrijd tussen de hervormingsgezinden en de islamitische conservatieve geestelijkheid.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken repte van een 'illegale daad'. Volgens het studentenpersbureau ISNA weigert het departement, dat is belast met de organisatie van de stembusgang, gehoor te geven aan de beslissing van de raad. Het vooraanstaande en nu afgewezen parlementslid Mohsen Mirdamadi, voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken en Nationale Veiligheidszaken, beschuldigde de commissie, de Raad van Hoeders, ervan een staatsgreep gepleegd te hebben.

"Als dit besluit niet wordt gewijzigd, komen er geen verkiezingen maar toewijzingen van zetels", zei hij tegen verslaggevers buiten het gebouw van het 290 zetels tellende parlement, de Majlis. De meeste hervormingsgezinde parlementsleden hebben zondag uit protest tegen de rol van de raad de zittingszaal verlaten.

Ontslag

Alle 27 provinciale gouverneurs van Iran dreigden zondagavond met hun ontslag. Ze eisen dat de Raad van Hoeders binnen een week haar besluit intrekt. De lokale bestuurders betichten de raad ervan alleen politieke motieven te hebben. Iran telt overigens 28 provincies, maar een ervan zit momenteel zonder gouverneur.

President Khatami, die tot het hervormingsgezinde kamp behoort, probeerde de geschokte parlementsleden zondag tot bedaren te brengen en riep hen op zich in hun uitingen te matigen. Tientallen hervormingsgezinde parlementsleden begonnen zondagavond evenwel aan een 'sit-in' in het parlementsgebouw. Onder de afgewezen kandidaten is ook de broer van Khatami.

Islamitisch gehalte

De Raad van Hoeders, die wetten op hun islamitisch gehalte controleert en parlementskandidaten keurt, heeft 877 van de 1700 voorgestelde kandidaten uit de hoofdstad afgewezen. In de raad, die niet democratisch gekozen is, zitten fundamentalisten die tegen de koers van president Khatami zijn.

De kandidatuur van de voorzitter van het parlement, Mehdi Karroubi, is wel goedgekeurd. Karroubi zei dat de president en hij zullen proberen de Raad van Hoeders op andere gedachten te brengen. De afgewezen parlementariërs verwachten daar weinig van. Ook vice-president Ali Abtahi was niet optimistisch over de kansen dat de raad op haar schreden terugkeert.

De Raad van Hoeders heeft sinds 2000, toen de hervormingsgezinden in het parlement de meerderheid kregen, de meeste nieuwe wetgeving tegengehouden. Begin deze maand had minister van Binnenlandse Zaken Mussavi Lari aan de Europese Unie laten weten dat EU-waarnemers niet welkom zouden zijn bij de parlementsverkiezingen. "We hebben zoveel waarnemers. We zouden ze zelfs naar het buitenland kunnen exporteren", zei hij.

Geen computers

Lari zei verder dat de geestelijkheid in het islamitische land het zeer waarschijnlijk niet zal toestaan dat er computers in de stemlokalen komen. De telling zal dan ook met de hand gebeuren. De uitslagen kunnen dagen op zich laten wachten.