BRUSSEL - Duitsland en Frankrijk hoeven geen Europese boetes te vrezen omdat hun begrotingstekorten te hoog zijn. De Nederlandse minister Zalm van Financiën, die de mogelijkheid van boetes per se open wilde houden, heeft het onderspit gedolven. De Europese Commissie is ook ontevreden en overweegt een gang naar de Europese rechter.

Uiteindelijk steunden alleen Spanje, Finland en Ierland de Nederlandse lijn tijdens een marathonvergadering van ministers van Financiën van de euro-landen in de nacht van maandag op dinsdag. Dat was net te weinig om het tij te keren. Aanvankelijke steun van Ierland en België vloeide in de loop van de nacht weg.

Boetes

De ministers vergaderden over een voorstel Duitsland en Frankrijk onder dwang van boetes te bewegen tot extra bezuinigingen. Maar deze twee landen, en vooral Duitsland, accepteerden de sancties niet en wilden hooguit 'vrijwillig' maatregelen nemen. Daarmee is de mogelijkheid van miljardenboetes, die omschreven staan in het stabiliteitspact rond de euro, definitief van tafel.

Teleurstellend

"Dit is teleurstellend voor Europa en voor het stabiliteitspact", aldus Zalm. "Dit betekent dat je je buiten de procedures en de regels kunt stellen." De bewindsman antwoordde sarcastisch op de vraag of het pact nu verdwenen is: "Nee, je kunt het nog steeds lezen."

Italië

Huidig EU-voorzitter Italië stelt dat er een nieuwe, niet in het pact beschreven situatie is ontstaan nu de landen die in overtreding zijn, vrijwillig aanbieden maatregelen te nemen. "Er doet zich een nieuw feit voor: acceptatie door het betrokken land", verklaarde de Italiaanse minister Tremonti.

Het stabiliteitspact schrijft voor dat EU-landen hun begrotingstekorten onder de 3 procent van het nationaal inkomen moeten houden, om de nieuwe munteenheid stabiel te houden en hoge rentes te voorkomen. Op papier kunnen landen die deze regel overtreden, een miljardenboete krijgen als zij eerdere aanbevelingen niet opvolgen.

Inmenging

De strijd is van een economische tot een politieke verworden. Frankrijk en Duitsland accepteren eenvoudigweg geen inmenging van Brussel in hun binnenlands beleid. Volgens Zalm heeft Duitsland gezegd dat het het risico om ooit een sanctie te krijgen, helemaal wilde uitsluiten.

Binnenkort moeten de EU-leiders onderhandelen over een Europese grondwet. Volgens Zalm is de gang van zaken van deze nacht "daar niet bevorderlijk voor". "Het is een heel ernstige situatie waar we in beland zijn."

De Europese Commissie is als dagelijks EU-bestuur zeer ontevreden over de uitkomst. Volgens verantwoordelijk commissaris Solbes hebben de ministers een resolutie van de Top in Amsterdam van 1997 juridisch verkeerd gebruikt. Een gang naar het Europees Hof in Luxemburg is daarom wellicht mogelijk. Solbes: "We bestuderen de gevolgen en besluiten dan over mogelijke latere acties."