DEN HAAG - De luxe dat een gevangene zijn straf altijd kanuitzitten in een cel voor zichzelf alleen, is binnenkort definitiefverleden tijd. De Tweede Kamer praat maandagavond over eenwetswijziging die regelt dat gevangenen hun celruimte met elkaarmoeten delen. Een grote meerderheid van in elk geval CDA, PvdA enVVD steunt het voorstel hiertoe van minister Donner van Justitie.

De meerpersoonscellen moeten de komende jaren het tekort aancellen tegengaan, dat oploopt tot 1500 in 2004. Daardoor moetenveroordeelden soms lang wachten voordat zij hun straf kunnenondergaan. Anderen worden eerder naar huis gezonden om plaats temaken. Dat is een ongewenste situatie, vindt politiek Den Haag. Ookmaatregelen zoals meer taakstraffen en elektronische detentiemoeten het tekort aan celcapaciteit verminderen.

Vrijwillig

Het is al lang mogelijk dat gevangenen een cel delen, maar datgebeurt alleen op basis van vrijwilligheid. Sinds enkele wekenloopt er een proef in de gevangenissen in Tilburg en Breda mettwee-in-een-cel. Binnenkort gaan daar nog vijf gevangenissen aanmeedoen. De plaatsing is vooralsnog vrijwillig. Daarnaast zijn ermeerpersoonscellen voor vreemdelingenbewaring en voor debolletjesslikkers in de noodgevangenis in Zeist.

Na de wetswijziging is vrijwilligheid niet meer aan de orde.Gedetineerden kunnen verplicht worden hun cel te delen, ook inhuizen van bewaring. Daar zitten mensen die nog niet zijnveroordeeld door de rechter. Er is in deze complexen veel minderbewegingsvrijheid dan in andere gevangenissen waardoor debetrokkenen vaker in hun cel zitten.

Verzet

Het hele gevangeniswezen, waaronder de reclassering, en devakbonden hebben zich fel verzet tegen de meerpersoonscellen. Deondernemingsraden en bonden wisten de proef een half jaar tevertragen. Diverse rechtszaken later kreeg Donner toch het groenelicht voor de eerste fase, zoals hij het zelf noemt, maar moesteerst aan bepaalde eisen worden voldaan.

Zo moesten aanpassingen komen in de cel, omdat die zijn gemaaktvoor één persoon. De sanitaire voorzieningen zijn afgeschermd omenige privacy te bieden en de luchtcirculatie is verbeterd. Naasteen aangepaste inrichting, kwam er extra personeel om cellen altijdmet twee cipiers te openen en kregen zij extra trainingen.

Veiligheid

Veiligheid staat ook voorop bij CDA, PvdA en VVD, zowel voor debewaarders als voor de gedetineerden. Gevangenen met een psychischestoornis bijvoorbeeld mogen wat PvdA-Kamerlid Straub betreft nietbij een ander worden geplaatst. De PvdA wil dat dergelijkeselectiecriteria worden vastgelegd bij algemene maatregel vanbestuur, zodat die niet zomaar kunnen worden verruimd als lateropeens meer celcapaciteit nodig blijkt.

De VVD wil zich niet bij voorbaat vastleggen op de psychischegesteldheid. "Want veel gevangenen hebben een psychische tik",zegt het liberale Kamerlid Griffith. De Kamer wil de proef in dezeven gevangenissen grondig evalueren en eventueel het systeemaanpassen.

Vertekend beeld

AbvaKabo-bestuurster E. Merlijn is blij met die voorzichtigheid.Ze kan nog niets zinnigs zeggen over de ervaringen in Tilburg enBreda. "Het is nog te kort dag." Bovendien geeft deze situatievolgens haar een vertekend beeld, omdat het op basis vanvrijwilligheid is. "En de deelnemers worden douceurtjesvoorgehouden, zoals meer zakgeld."

Merlijn ontkent dat vrouwen juist graag met elkaar in een celzitten, zoals onlangs naar buiten kwam, omdat zij socialer zoudenzijn. "Dat is absoluut niet het geval. Zij kregen gewoon leukedingen in het vooruitzicht gesteld."