BREDA - Nederlanders en Vlamingen worstelen met een gebrek aan identiteitsbesef. Dat komt doordat de Lage Landen ingeklemd liggen tussen drie zelfbewuste gemeenschappen, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. Dat zei de vooraanstaande Vlaamse cultuurkenner Jozef Deleu zaterdag tijdens de twintigste Pacificatielezing in de Grote Kerk in Breda.

Echter niet alleen Nederland en Vlaanderen hebben last van een culturele druk op hun identiteit. Datzelfde geldt, volgens Deleu, voor heel Europa dat sinds vijftig jaar de door velen als oppervlakkig beschouwde Amerikaanse 'way of life' krijgt opgedrongen. Hij zegt dat zelfs denkers en schrijvers uit het aan Amerika verwante Groot-Brittannië, de machtige en zelfbewuste Verenigde Staten als bedreigend voor hun taal en cultuur ervaren.

Meertaligheid biedt toekomstperspectief

Deleu vindt dat moet worden vermeden dat binnen de Europese Unie de Engelse taal te veel de boventoon gaat voeren. Meertaligheid biedt de Europese landen meer cultureel toekomstperspectief. Met deze opstelling vindt Deleu de ambassadeurs van Frankrijk en Duitsland aan zijn zijde. Beiden spraken een half jaar geleden in een krantenartikel hun bezorgdheid uit over de daling interesse van een tweede vreemde taal in het voortgezet onderwijs.

Consumptiecultuur

Behalve de opmars van de Engelse taal ziet Deleu ook de uit Amerika overgewaaide consumptiecultuur als een duidelijke bedreiging van de intellectuele cultuur. “Terwijl de intellectuele cultuur de verzelfstandiging van de mens wil bevorderen en zijn kritisch vermogen wil aanscherpen, werkt de consumptiemaatschappij vooral de commercie in de hand.” Daardoor krijgt volgens hem dwangmatigheid van snelheid en veelheid voorrang boven elementaire kwaliteit van leven.

In tegenstelling hiermee, ziet hij de komst van allochtonen naar West-Europa eerder als een verrijking. “Het vergrijzende Europa heeft behoefte aan nieuwe menselijke dynamiek en creativiteit. De Europese talen en culturen kunnen er in al hun diversiteit alleen maar veelzijdiger en gelaagder door worden”, aldus Deleu.

Pacificatie van Gent

De Pacificatielezingen wordt elk jaar om en om in Gent en Breda gehouden. Zij danken hun naam aan de Pacificatie van Gent, een overeenkomst die in 1576 in Gent werd gesloten tussen enerzijds Willem van Oranje en de Staten van Holland en anderzijds de Zuidelijke Nederlanden. De Pacificatie keerde zich tegen de Spaanse bezetter en voor vrijheid van godsdienst en vrede. Eerdere lezingen werden onder meer gehouden door Hella Haasse, Edward Schillebeeckx, Fons Rademakers en Cees Fasseur.