DEN HAAG/TEXEL - Plastic huis-, tuin- en keukenafval, variërend van lege yoghurtbekertjes, nylon van vissersnetten tot de verpakking van 'sixpacks' met bier of cola, blijkt fnuikend voor de Noordse stormvogel. De vogel pikt dit soort afval op, stikt daar in of denkt dat hij genoeg gegeten heeft en sterft dan de hongerdood.

Dit blijkt uit de eerste resultaten van het sinds 1982 lopende Fulmar-onderzoeksproject naar de vervuiling van de Noordzee. De Fulmar, de Latijnse naam van de Noordse stormvogel, wordt gebruikt als graadmeter, omdat hij langs de hele Noordzeekust voorkomt. Jaarlijks wordt twintig miljoen kilogram afval in de Noordzee gedumpt.

Afname

Het goede nieuws is dat de vervuiling met industrieel afval vanaf begin jaren tachtig is afgenomen. Deze verbetering wordt echter volledig teniet gedaan door de sterke toename van diverse soorten 'gebruiksplastic', dat het nadeel heeft dat het niet 'uit zichzelf' vergaat. Het duurt jaren voordat het verdwijnt.

Zwerfvuil

Het probleem van dit soort zwerfvuil is het grootst langs de Noordzeekust van Nederland tot Denemarken, en minder in noordwestelijke locaties (Schotse eilanden en Faeröer-Eilanden). "Vooral toeristen, schippers en vissers zijn de boosdoeners", stelde dinsdag Willem Rogge, zegsman van adviesbureau Huijskens & Istha dat deelneemt aan de met 5,7 miljoen aan EU-geld gesubsidieerde campagne 'Save the North Sea' (Red de Noordzee). Alle Noordzeelanden nemen eraan deel. Het Fulmarproject valt daar weer onder.

Plastic in maag

In beide Noordzee-regio's heeft ruim 90 procent van de vogels plastic in de maag. De gemiddelde hoeveelheid is in de 'schonere' gebieden ongeveer tien stukjes tot enkele tientallen stuks (0,6 gram) in de meer vervuilde gebieden. Vertaald naar menselijke lichaamsformaat is dat ruim 60 gram, een maagvullende hoeveelheid.

Via voorlichting en cursussen aan schippers en vissers op Texel, betaald uit het potje van 'Save the North Sea', wordt in Nederland geprobeerd het probleem op te lossen. Dertien vissers uit Stellendam, Vlissingen en Breskens doen mee aan een project om plastic afval dat ze tijdens hun werk opvissen, in speciale zakken te verzamelen en aan land te brengen. Daar wordt het door een erkende inzamelaar ingenomen en voor vernietiging afgevoerd. In negen maanden tijd is ongeveer 100.000 kilo opgehaald.

Druppel

"Een druppel op de gloeiende plaat, maar het begin is er", aldus Rogge. Zweden en Denemarken hebben naar zijn zeggen ook dit soort plannen. 'Save the Northsea' loopt tot eind 2004. Het is de enige campagne van deze soort, maar projectleider Van Franeker gaat uit van een verlenging met nog eens drie jaar.