BRUSSEL - Een Nederlandse ambtenaar bij de Europese Commissie blijkt de spil te zijn in een miljoenenfraude rond graanprijzen die woensdag aan het licht kwam. Daarbij gaat het om handel met voorkennis en omkoping.

De man is inmiddels aangehouden en overgebracht naar de gevangenis van Vorst in Brussel, evenals een Franse medewerker van een handelsbedrijf in landbouwproducten. Volgens een woordvoerder van justitie in Bussel wordt de Nederlandse EU-functionaris "passieve corruptie, schending van het beroepsgeheim en bendevorming" ten laste gelegd. De woordvoerder zegt verder geen gegevens te hebben over de identiteit van de ambtenaar.

Aanhoudingen

In Frankrijk zijn nog eens zes aanhoudingen verricht. Woensdag werd al duidelijk dat de zaak vertakkingen heeft naar Nederland en Frankrijk. Bij de Europese Commissie en op verscheidene plaatsen in Frankrijk en in Rotterdam zijn ook huiszoekingen verricht, op verzoek van de EU-antifraudedienst OLAF. De justitiewoordvoerder zegt dat "het zeker om een miljoenenfraude" gaat. Justitie in Rotterdam bevestigt de huiszoekingen maar geeft verder geen details.

Graanhandelaren

De verdachte ambtenaar heeft volgens justitie tegen betaling informatie doorgespeeld aan graanhandelaren. Dat gebeurde telkens kort voordat een comité van EU-experts de Europese financiële steun voor de graansector vaststelde. De Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, heeft hangende het onderzoek een andere ambtenaar tijdelijk overgeplaatst naar een andere afdeling.

De Europese Commissie kreeg als werkgever van de ambtenaar al in het verzoek om het te laten ondervragen door de politie en de Brusselse onderzoeksrechters Vandermeersch en Van Espen. Tot woensdagochtend waren alleen hoge commissie-ambtenaren daarvan op de hoogte. Justitie had hen verboden over het onderzoek naar buiten te treden.

Invallen

Alle politieke verantwoordelijken binnen de commissie zijn pas woensdag op de hoogte gesteld van het onderzoek en de invallen, aldus woordvoerders. Zij zeggen verder geen details te kennen.

VVD-europarlementariër Mulder, specialist op het gebied van Europese begroting en landbouwbeleid, wil toch onderzoeken of de ambtenaar alleen handelde of dat ook leidinggevenden hiervan wisten. "Deze zaak heeft wellicht ook grote gevolgen voor de Europese begroting. Als begrotingscontrolecommissie moeten we kijken of deze zaak de Europese rekeningen niet voor jaren heeft vervuild."

Verbazing

Voorzitter Van Noortwijk van het Comité van Graanhandelaren verbaast zich erover dat er sprake zou zijn van handel met voorkennis. Volgens hem is de EU-subsidie altijd ongeveer gelijk aan het verschil tussen de graanprijzen op de Europese markt en op de wereldmarkt. Dat verschil is ook algemeen bekend.

Volgens Van Noortwijk telt Nederland ongeveer zestig binnenlandse graanhandelaren. Daarnaast hebben vijf tot zes multinationals, die actief zijn in de wereldwijde graanhandel, een kantoor in Nederland. Hij verwacht dat de invallen alleen bij de multinationals zijn gedaan. "Mensen vanuit de graanmarkt zeggen dat er bij 'e'en tot vier bedrijven in Nederland invallen zijn gedaan", aldus Van Noortwijk.

De Brusselse justitie en OLAF hebben in totaal tachtig mensen op de zaak gezet. Bij de huiszoekingen zijn in totaal ruim honderd politiemensen ingezet. "Dat doen we niet voor niets", aldus de justitiewoordvoerder. "Dat is een teken dat het echt wel om een grote zaak gaat."