OSLO - De Iraanse Shirin Ebadi krijgt de Nobelprijs voor de Vrede 2003. Het Noorse Nobelcomité heeft haar vrijdag de onderscheiding toegekend voor haar inspanningen voor democratie en mensenrechten in haar land. Zij heeft zich vooral toegelegd op de strijd voor de rechten van vrouwen en kinderen.

De 54-jarige Ebadi was de eerste vrouwelijke rechter in haar land, totdat de islamitische revolutie haar dwong die functie op te geven. Daarna richtte ze zich op de rechten van vrouwen en kinderen.

Verbijsterd

Ebadi zei in Parijs dat ze 'verbijsterd' is dat ze de Nobelprijs voor de Vrede heeft gekregen. Ze voegde er aan toe dat de prijs met een geldbedrag van 1,1 miljoen euro toebehoort aan "alle Iraniërs die zich voor de democratie inzetten".

Het Nobelcomité omschrijft Ebadi als een ,moslim voor wie er "geen conflict is tussen de Islam en fundamentele mensenrechten". "Het is voor haar belangrijk dat de verschillende culturen en religies in de wereld in de dialoog hun gezamenlijke waarden als vertrekpunt nemen", aldus het Nobelcomité.

Ebadi is de elfde vrouw die de Nobelprijs voor de Vrede krijgt. Jody Williams, coördinator van de internationale campagne voor het verbod op landmijnen was in 1997 de laatste vrouw die samen met haar organisatie de prijs in ontvangst mocht nemen.

Paus Johannes Paulus II gold dit jaar als de grootste kanshebber voor de prijs. Bij het Noorse Nobelcomité waren 165 voordrachten binnengekomen, waarvan 23 voor organisaties. Afgelopen jaar ging de prijs naar de Amerikaanse oud-president Carter.

Sinds 1990

De Nobelprijs voor de Vrede bestaat sinds 1901. In dat jaar waren er twee uitverkorenen: de oprichter van het Rode Kruis, Henri Dunant, en Frédéric Passy, stichter en voorzitter van het Franse genootschap voor internationale arbitrage. Hieronder volgt een overzicht van de bekroonden tussen 1990 en 2002.

2002: de Amerikaanse oud-president Jimmy Carter, voor zijn jarenlange bemiddeling bij conflicten

2001: de Verenigde Naties en secretaris-generaal Kofi Annan van de volkerenorganisatie, voor hun werk voor een beter georganiseerde en vrediger wereld

2000: president Kim Dae-jung van Zuid-Korea, voor zijn streven naar vrede en verzoening met Noord-Korea

1999: Artsen zonder Grenzen

1998: John Hume en David Trimble, voor hun streven naar vrede in Noord-Ierland

1997: De Internationale Campagne voor het Verbod van Landmijnen (ICBL) en haar woordvoerster Jody Williams

1996: Bisschop Carlos Felipe Ximenes Belo en Jose Ramos-Horta, voor hun streven naar een rechtvaardige en vreedzame oplossing voor het conflict in Oost-Timor

1995: Joseph Rotblat en de Pugwash-conferenties, voor hun inspanningen in het gevecht tegen kernwapens

1994: Yasser Arafat, Shimon Peres en Yitzhak Rabin, voor de vredesakkoorden van Oslo

1993: Nelson Mandela en Frederik de Klerk, voor hun bijdrage aan het einde van de apartheid in Zuid-Afrika

1992: Rigoberta Menchu, voor haa gevecht voor de mensenrechten in Guatemala

1991: Aung San Suu Kyi, voor haar oppositie tegen het militaire bewind in Myanmar/Birma

1990: Michail Gorbatsjov, voor zijn inspanningen ter beëindiging van de Koude Oorlog.

/LINK
Alle winnaars Nobelprijs voor de Vrede