MOSKOU - De Nederlandse astronaut André Kuipers is klaar om volgende week zaterdag aan zijn eerste ruimtereis te beginnen. De laatste examens zijn achter de rug, het speciale ruimtepak zit als gegoten, de quarantaineperiode is begonnen.

Er is een 'probleem': hij gaat alleen als onverhoopt iets gebeurt met de Spaanse astronaut Pedro Duque, en die verkeert in blakende gezondheid.

"Het zou in Nederland een hele schok geven, als ik plotseling toch in de ruimte ben. De media, de politiek, niemand is erop voorbereid", vertelt Kuipers vanuit Sterrenstad, het trainingscentrum van de Russische ruimtevaartorganisatie nabij Moskou.

Tegelijk relativeert de 45-jarige arts de kans dat hij volgende week na Wubbo Ockels als tweede Nederlander de dampkring verlaat. De kans is groter dat Kuipers zoals gepland pas in april vertrekt. "Naarmate de aanstaande vlucht nadert, wordt het steeds onwaarschijnlijker dat ik nu al weg ga. Daardoor wordt het voor mij ook iets meer relaxed."

Toch traint Kuipers tot op het einde mee met Duque, de Amerikaan Michael Foale en de Rus Alexander Kaleri, die op 18 oktober om 7.37 uur (Nederlandse tijd) met donderend geweld de aarde achter zich laten en op weg gaan naar het ruimtestation ISS. Om te voorkomen dat hij alsnog een griepje oploopt, leeft hij dezer dagen zoveel mogelijk van de buitenwereld afgesloten. "Ik ben tot op het laatste moment klaar om te gaan."

Kuipers doorliep vorige week de laatste examens en was de afgelopen dagen nog op de lanceerbasis Bajkonoer in Kazachstan. Daar zat hij voor het eerst in zijn leven in een ruimteschip, de Russische Sojoez-capsule. "Dat deed me wel wat", vertelt Kuipers.

"Het is weliswaar niet het schip waarmee ik in april de ruimte in ga, maar ik kom er na tien dagen wel mee terug. Het is een bijzonder idee dat ik hiermee door de dampkring naar de aarde zal schieten."

'Zeer tevreden'

Kuipers is "zeer tevreden" over de capsule. Door recente aanpassingen kwamen diverse knoppen en de zuurstofaansluiting beter onder handbereik. Ook zijn sommige metertjes beter zichtbaar.

Toch is de Sojoez, sinds de ramp met het Amerikaanse ruimteveer Columbia het werkpaard van de bemande ruimtevaart, maar een krap voertuig. Zeker voor de 1.85 meter lange Kuipers. "Het lijkt meer op speleologie. Het is echt millimeter- en centimeterwerk.

Eigenlijk trek je de Sojoez aan als je eigen pak." Na de lancering zitten de drie inzittenden circa vijf uur lang met opgetrokken knieën te wachten tot zij de cockpit kunnen verruilen voor het woonverblijf en "een plas kunnen doen".

Als de lancering op 18 oktober eenmaal een feit is, verruilt Kuipers de lanceerbasis op de Kazachse steppe voor het controlecentrum in Moskou. Daar helpt hij Duque acht dagen lang met de wetenschappelijke experimenten die de Spanjaard in het ruimtestation uitvoert. Als zich onverhoopt problemen voordoen, speelt de Nederlander samen met de Belgische astronaut Frank de Winne vragen door aan een team experts in het onderzoekscentrum Estec in Noordwijk.

Kuipers, sinds 1996 lid van het astronautencorps van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, brengt sinds een jaar bijna al zijn tijd door in Moskou. Slechts af en toe is er tijd voor een weekeinde in Nederland. Nuchter constateert hij dat dat nu eenmaal bij zijn werk hoort.

Toch zou het voor zijn familie "zuur" zijn, als hij op het allerlaatste moment alsnog de ruimte ingaat. Zijn ouders en twee dochters blijven namelijk in Nederland. Zelfs zijn vriendin zou er weinig van meemaken. "Die is op dat moment op reis."