STOCHOLM - STOCKHOLM (ANP) - De Amerikaan Robert F. Engle en de Brit Clive W.J. Granger hebben dit jaar de Nobelprijs voor economie gekregen. Ze krijgen de prijs voor hun analyses van chronologisch verschijnende gegevens in de economie. Dat heeft de Zweedse Academie van Wetenschappen woensdag bekendgemaakt.

De winnaars hebben methoden aangereikt voor de statistische analyse van gegevens als economische groei, prijzen, rentetarieven en aandelenkoersen. Ze hebben analisten, economen en beleggers nieuwe instrumenten in handen gegeven om risico's zo veel mogelijk te beperken, aldus de Zweedse academie.

Schommelingen

De 60-jarige Engle, die doceert aan de Universiteit van New York, ontwierp modellen van de financiële markten. Koerswisselingen op de financiële markten lopen sterk uiteen. Er zijn turbulente perioden met grote schommelingen, gevolgd door rustiger perioden met kleine schommelingen.

Ondanks de verschillen in deze zogeheten volatiliteit werkten onderzoekers - bij gebrek aan beter - met statistische gegevens die uitgingen van constante volatiliteit. De verdienste van Engle ligt daarin dat hij methoden ontwierp om in de tijd variërende schommelingen vast te leggen in statistische modellen.

Misleidend

Granger (69) is verbonden aan de Universiteit van Californië. Hij toonde aan dat statistische methoden die worden gebruikt bij chronologisch verschijnende gegevens, volledig misleidend kunnen werken als ze worden toegepast op gegevens die onregelmatig naar buiten komen.

Hij stelde vast dat specifieke combinaties van onregelmatig gepubliceerde gegevens uiteindelijk een vast patroon kunnen opleveren. Hij noemde dat co-integratie. Daarmee kon hij de relatie tussen rijkdom en consumptie aantonen, alsmede het verband tussen wisselkoersen en prijsniveaus en tussen kortlopende en langlopende rente.

1901

De Nobelprijzen werden voor het eerst in 1901 uitgereikt, behalve die voor economie. Deze prijs werd in 1968 op initiatief van de centrale bank van Zweden ingesteld. De eerste prijswinnaars, in 1969, waren de Nederlander Jan Tinbergen en de Noor Ragnar Frisch. Van de 54 winnaars van de Nobelprijs voor economie tot nu toe, waren er 35 Amerikaan.

De winnaars van woensdag delen de prijs, die omgerekend 1,1 miljoen euro bedraagt. De Nobelprijzen worden traditioneel uitgereikt op 10 december. Dat is de sterfdag van Alfred Nobel, die de prijs in het leven riep.