AMSTERDAM - De Nobelprijs voor de Vrede gaat naar de Amerikaanse president Barack Obama. Dat heeft het Nobelcomité in de Noorse hoofdstad Oslo vrijdag bekendgemaakt.

Obama krijgt de onderscheiding voor zijn "buitengewone inspanningen om de internationale diplomatie en samenwerking tussen volkeren te versterken".

Het comité, met de Noor Thorbjörn Jagland aan het hoofd, hechtte vooral belang aan Obama's visie en werk voor een wereld zonder nucleaire wapens.

Jagland verklaarde dat Obama "een nieuw klimaat heeft geschapen in de internationale politiek, waarbij de voorkeur wordt gegeven aan dialoog en onderhandelingen in zelfs de moeilijkste internationale conflicten".

En: "Slechts zeer zelden heeft een persoon in dezelfde mate als Obama de aandacht van de wereld getrokken en haar bevolking hoop op een betere toekomst gegeven."

Obama won de prestigieuze prijs minder dan een jaar na zijn verkiezing tot staatshoofd, in november vorig jaar. In januari trad de Democraat aan.

WOW

Obama voelt zich 'nederig' na de toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede. Dit heeft een functionaris van de Amerikaanse regering vrijdag gezegd.

Het Witte Huis wist nog niet met veel woorden te reageren. Regeringswoordvoerder Robert Gibbs stuurde wel een e-mail aan tv-zender CBS, die uit slechts één woord bestaat: "WOW".

CBS wijst erop dat Obama niet eens op een lijst van favoriete kanshebbers stond. Wellicht is het Witte Huis daarom niet voorbereid op een reactie.

Telefoontje

Obama kreeg ook niet het gebruikelijke telefoontje een uur voor de bekendmaking in Oslo. ''Een president midden in de nacht wakker maken is niet iets wat je zou moeten doen'', aldus Thorbjörn Jagland, de voorzitter van het Noorse Nobelcomité.

Normaal krijgt de winnaar een uur van tevoren een seintje, maar op het moment van de bekendmaking was het 5 uur 's ochtends in Washington.

Geldbedrag

Aan de Nobelprijs voor de Vrede is een geldbedrag van circa 1 miljoen euro verbonden. Vorig jaar beloonde het panel de Finse ex-president Martti Ahtisaari (72) voor diens succesvolle bemiddelingspogingen bij conflicten, crises en oorlogen. Op de lijst met kanshebbers voor dit jaar stonden 205 kandidaten.

Sinds Obama's aantreden strijdt de president voor ontwapening en probeert hij de vredesonderhandelingen in het Midden-Oosten weer op gang te krijgen.

Hoewel Obama een ambitieuze internationale agenda heeft, moet er nog een doorbraak worden bereikt in het Midden-Oosten of bij het omstreden atoomprogramma van Iran. Ook staat hij nog voor moeilijke keuzes in Afghanistan.

Ontwerpresolutie

Vorige maand zat Obama een historische vergadering van de VN-Veiligheidsraad voor. Toen werd unaniem een door de VS opgestelde ontwerpresolutie aangenomen die atoomlanden opriep hun nucleaire wapenarsenaal te schrappen.

Obama is de vierde hooggeplaatste Democraat die de prijs krijgt. Eerder mochten Al Gore (2007) samen met de VN-klimaatorganisatie IPCC, Jimmy Carter (2002) en Woodrow Wilson (1919) de prijs mee naar huis nemen. Het is de negentiende keer dat een Amerikaan de Nobelprijs voor de vrede kijgt.

Mandela

"We hopen dat deze prijs Obama zijn engagement zal versterken, als staatshoofd van het machtigste land ter wereld, de vrede en de vermindering van armoede te propageren", sprak de Zuid-Afrikaanse voormalig anti-apartheidsstrijder Nelson Mandela als reactie op de toekenning van de prijs.

Het Nobelcomité overhandigt Obama de onderscheiding in Oslo op 10 december.