AMSTERDAM - Rechters bij de rechtbank in Amsterdam hebben genoeg van gedetineerde verdachten die niet tijdig worden aangevoerd en te laat in de rechtszaal verschijnen.

De rechtbank heeft onlangs besloten dat zaken van verdachten die meer dan een kwartier te laat worden aangevoerd, die dag niet meer worden behandeld. De vertragingen door het laatkomen zet het werk van de rechters te zeer onder druk.

De nieuwe maatregel geldt alleen voor zaken van de politierechter, dus kleinere strafzaken rond relatief lichtere misdrijven. Volgens een woordvoerster van de rechtbank kan een rechter een eis van de officier van justitie om een verdachte langer vast te houden afwijzen of niet-ontvankelijk verklaren. Hierdoor kunnen verdachten op vrije voeten komen.

Het is immers het Openbaar Ministerie dat verantwoordelijk is voor de (tijdige) aanvoer van gedetineerde verdachten, niet de verdachte zelf. Daarbij kijkt de rechter wel naar "het maatschappelijk gewicht" van zo'n beslissing, aldus de woordvoerster.

Aanvoer

Vorige week vrijdag liet een rechter een te laat aangevoerde verdachte vrij. Van werkelijke vrijheid was geen sprake, want de betrokkene werd vervolgens in vreemdelingenbewaring genomen. De aanvoerproblematiek speelt al jaren bij de rechtbank in de hoofdstad. Niet alleen rechters hebben eronder te lijden, ook advocaten, officieren van justitie, tolken, getuigen en andere verdachten worden geconfronteerd met onaanvaardbare wachttijden.

De rechtbank overlegt over de problemen met het parket en de Dienst Vervoer & Ondersteuning van het ministerie van Justitie. Vorig jaar leidde dit overleg tot verbetering in de situatie, maar afgelopen zomer namen de vertragingen toch weer toe.

Signaal

Met de genomen maatregel wil de rechtbank een signaal afgeven "dat onder de druk van het grote aantal zaken de strafketen zo goed mogelijk moet functioneren, zonder kinken in de kabel", aldus de woordvoerster. De rechtbank hoopt dat het overleg met het parket en het ministerie zo snel mogelijk tot resultaat zal leiden.

Het Openbaar Ministerie in Amsterdam erkent het probleem en is bezig met de aanpak daarvan, aldus woordvoerder R. Meulenbroek. "Wij zijn in overleg met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) over onder andere individueel vervoer van gevangenen. Ook proberen we zittingen van verdachten die elders uit het land moeten komen, later op de dag te plannen."

Volgens Meulenbroek gaat het vooral om een verkeersprobleem in de Randstad en is het "geen onwil van het OM". Een medewerker van de DJI wordt binnenkort in Amsterdam geplaatst om met de rechtbank en het parket te kijken naar structurele oplossingen voor de problematiek.

Beveiliging

Een vervoerder van gedetineerden zegt dat ook een deel van de vertraging wordt veroorzaakt door de begin dit jaar verscherpte beveiligingsmaatregelen bij gerechten. Die werden ingevoerd na de gijzeling van officier van justitie B. van der Krabben in het paleis van justitie in Arnhem en een zelfmoordpoging van een verdachte in de rechtbank van Assen, begin dit jaar. De man wil niet met naam worden genoemd, omdat hij niet met media mag praten.

De vervoerder van gevangenen noemt een voorbeeld dat volgens hem de dagelijkse praktijk kenmerkt. "Wij moesten onlangs om 09.45 uur een gedetineerde in Amsterdam aanleveren. We arriveerden om 09.20 uur", vertelt hij. "Maar door de veel strenger geworden beveiligingsmaatregelen bij de rechtbank was de gedetineerde pas om .15 uur op de plek waar hij moest zijn. Wij moeten gewoon bij aankomst in de rij staan en wachten. Daar kunnen wij niets aan doen."

Ook komt het volgens hem met regelmaat voor dat rechtbankzaken enorm uitlopen. Daardoor komen ze weer te laat bij andere zaken. "We kunnen de verdachten natuurlijk niet aan hun lot overlaten. Die moeten we na afloop weer netjes naar de gevangenis terugbrengen", zegt de vervoerder.

Vervelend

"Het is vervelend en onterecht dat wij steeds maar de schuld in onze schoenen krijgen geschoven. Dat terwijl wij er alles aan doen om op tijd te komen. Vaak rijden we te hard om toch nog op tijd te komen. De bekeuringen die dat oplevert, moeten we dan ook nog uit eigen zak betalen. Dat geeft toch aan hoe gemotiveerd we zijn om ons werk goed te doen."