AMSTERDAM - Schokkende amateurbeelden van de dood van een jonge Iraanse vrouw hebben wereldwijd voor verontwaardiging gezorgd. De beelden werden op internet verspreid door een in Nederland verblijvende Iraanse asielzoeker.

Neda Soltan werd zaterdag op straat in Teheran doodgeschoten tijdens een demonstratie tegen de omstreden verkiezingsuitslag in Iran.

In de zeer schokkende video is te zien hoe omstanders, onder wie een arts, tevergeefs proberen haar te reanimeren nadat ze in de borst is geraakt. De jonge vrouw stierf ter plekke.

Volgens ooggetuigen zou ze vanaf een dak zijn beschoten door een sluipschutter, die deel uitmaakt van de gevreesde Basij-milities. De demonstratie zelf vond overigens enkele straten verderop plaats.

Tegenover de BBC zegt haar verloofde dat Neda in stilte is begraven, omdat de autoriteiten geen herdenkingsdienst wilden toestaan uit vrees voor nieuwe protesten.

Mobiele telefoon

De in Nederland verblijvende Iraniër Hamed, die zijn volledige naam en zijn lokatie uit veiligheidsoverwegingen uit de publiciteit wil houden, zegt tegenover NU.nl dat de beelden zijn gemaakt door een vriend, die de video met zijn mobiele telefoon opnam en aan hem stuurde met het verzoek ze te publiceren. "Toen ik de beelden voor het eerst zag, was ik geschokt. Ik huilde."

Hamed zette de beelden op onder meer Youtube en Facebook, waar ze inmiddels talloze keren zijn bekeken. Hij zegt via de sites duizenden steunbetuigingen uit de hele wereld te hebben gekregen.

Internet

Internet speelt een belangrijke rol bij de demonstraties. De Iraanse autoriteiten verhinderen journalisten om verslag te doen van de gebeurtenissen, maar dankzij sites als Youtube, Facebook en Twitter bereiken met mobiele telefoons gemaakte beelden van de protesten toch de buitenwereld.

De sites worden bovendien gebruikt om mensen binnen en buiten Iran op de hoogte te houden van de gebeurtenissen in het land. Zo vormen ze een belangrijke nieuwsbron, al is de betrouwbaarheid van de berichten vaak moeilijk onafhankelijk te verifiëren.

Microblogdienst Twitter stelde op verzoek van de Amerikaanse autoriteiten onlangs gepland onderhoud aan de site uit, om het vitale communicatiekanaal niet te verstoren. Onder meer Google en Facebook lanceerden diensten in het Farsi, de meest gesproken taal in Iran.

Symbool

Neda is dankzij internet uitgegroeid tot een symbool van de protesten in Iran. Veel sympathisanten pasten op Twitter hun zogenoemde 'avatars' aan om haar te gedenken, en op verschillende aan haar gewijde pagina's op Facebook waren maandagavond al duizenden steunbetuigingen binnengekomen.

In sommige media is het beeld van de stervende Iraanse zelfs vergeleken met de beroemde foto van een man met een boodschappentasje, die tijdens de studentenopstand op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking (1989) trachtte een kolonne tanks tegen te houden.

Deskundigen denken dat de dood van Neda in Iran tot nieuwe, hevige protesten kan leiden. De grootste demonstratie tot dusverre, die donderdag plaatsvond, werd gehouden ter nagedachtenis van drie doden die vielen bij eerdere demonstraties.

Aandacht

Hamed, die in Nederland een beslissing over zijn asielaanvraag afwacht, hoopt dat de beelden helpen om de aandacht van de wereld op de situatie in zijn vaderland te vestigen.

Hij zegt zich zorgen te maken over zijn vrienden in Iran. "Ik ben geen held", zegt hij. "Mijn vriend die de video heeft gemaakt, die is een held."

Het filmpje is hier te bekijken (schokkende beelden)