DEN HAAG - "Het positieve overheerst", aldus premier Kok vrijdag over de reacties binnen het kabinet op het vrijdagmiddag in de Sociaal-Economische Raad gesloten akkoord over een nieuwe WAO. Toch verhulde hij niet, dat die reacties ook binnen het kabinet verdeeld waren geweest.

"Tsja, ik ben nu eenmaal voorzitter van een coalitiekabinet en dan heeft de een wat meer vragen dan de ander", gaf Kok toe. Hij verwees op zijn persconferentie zelfs naar de reacties die inmiddels door de verschillende fracties ten beste waren gegeven. Daar hield de eensgezindheid zeker niet over.

Het meest positief was de PvdA. Kamerlid Smits was vrijdagmiddag zelf in het SER-gebouw en liet daar al een uur voor het akkoord aan iedereen weten, dat de SER "een zeer waardevol advies" had gebrouwd. "Als werknemers en werkgevers het er over eens zijn dat het zo moet, zullen wij niet door dat akkoord heenfietsen", aldus Smits. Zij zei er van uit te gaan, dat ook het kabinet nu snel knopen zal doorhakken om de regeling over arbeidsongeschiktheid in de geest van het SER-akkoord te hervormen.

"Ook de VVD zal nu eieren voor haar geld moeten kiezen, inclusief staatssecretaris Hoogervorst." Smits hield daarbij wel een slag om de arm wat betreft de door de SER voorgestelde afschaffing van de Pemba, een soort boete die werkgevers krijgen als teveel van hun werknemers in de WAO terechtkomen.

Twijfels bij VVD

Haar VVD-collega Wilders bleek dat een slag anders te zien. Hoogervorsts partijgenoot repte in zijn eerste reactie van "grote twijfels" of het akkoord er wel toe zal leiden, dat de instroom in de WAO substantieel zal dalen. Volgens hem ontbreken daarvoor de financiële prikkels die werknemers en werkgevers moeten aanzetten tot actievere reïntegratie.

"Ik geloof dat het historisch uniek is dat een plan om het aantal mensen met een uitkering te verminderen ermee begint die uitkeringen van 70 naar 75 procent te verhogen", aldus Wilders. Ook de afschaffing van de Pemba is volgens hem een verkeerd signaal. Het succes van het stelsel zal zonder dergelijke prikkels afhankelijk worden van de keuringspraktijk waarin de échte en de gedeeltelijk arbeidsongeschikten moeten worden gescheiden. Wilders vreest dat die uitvoering tekort zal schieten. Keuringsartsen waarschuwen daar ook voor.

Het was Wilders bovendien opgevallen dat SER-voorzitter Wijffels vrijdag zei dat de WAO-hervorming volgens de SER-plannen kostenneutraal zal blijven. "Een paar dagen geleden heette het nog, dat we er een paar miljard euro mee zouden verdienen", aldus Wilders. Het Centraal Planbureau zal de kosten en baten van het SER-akkoord over de WAO de komende weken overigens nog becijferen op basis van nog nader te maken uitwerkingen van het akkoord, vooral over de keuringspraktijk.

D66

D66-Kamerlid Bakker deelt Wilders' kritiek grotendeels. Ook hij heeft "grote zorgen" over het gebrek aan financiële prikkels in de SER-plannen. Hij mist bovendien duidelijkheid over de reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsongeschikten.

Het CDA en GroenLinks zijn daarentegen weer veel positiever. GroenLinks-Kamerlid Harrewijn noemde de voorgenomen verhoging van de WAO-uitkering voor volledig arbeidsongeschikten naar 75 procent zelfs 'historisch'. CDA-fractievoorzitter Balkenende sprak lovende woorden over de verantwoordelijkheid die de sociale partners met dit akkoord voor de oplossing van het probleem van de arbeidsongeschiktheid hebben genomen.

De vraag, of het in maart definitief vast te stellen SER-advies nu de weg plaveit naar een eensgezind kabinetsstandpunt voor de Kamerverkiezingen van 15 mei, bleef vrijdag voorlopig onbeantwoord. Premier Kok zei na afloop van de ministerraad dat het kabinet daartoe "een uiterste poging" zal wagen. Zekerheid wilde hij echter niet geven. "Het wordt moeilijk. Niet alleen, omdat we het er natuurlijk wel over eens moeten worden, maar ook omdat het nog zo kort dag is."

/ECONOMIESER sluit akkoord over nieuw WAO-stelsel