BAGDAD/WASHINGTON - De Amerikaans-Britse bezettingsmacht in Irak zal op zeer korte termijn een nieuwe strategie moeten kiezen om de toenemende instabiliteit het hoofd te kunnen bieden. Zowel de VS als leden van de Iraakse regeringsraad lijken het erover eens dat de huidige chaos noopt tot onder meer het zwaarder bewapenen van Iraakse veiligheidsagenten. Volgens The New York Times van zondag wordt er al gesproken over het aantreden van duizenden Iraakse paramilitairen.

De aanslag vorige week op de sjiitische geestelijke ayatollah Mohammed Baqer al-Hakim in Najaf zal volgens commentatoren in Arabische en westerse media een keerpunt moeten vormen. De coalitietroepen in Irak zijn momenteel niet in staat de orde te handhaven, verdere aanslagen of sabotageacties te voorkomen of zorg te dragen voor betere levensomstandigheden voor de Iraakse burgers.

Bijkomend euvel is dat internationale (hulp)organisaties, zoals de VN en het Rode Kruis, het aantal medewerkers in Irak uit veiligheidsoverwegingen aan het inkrimpen zijn.

Aanhangers van het gevallen regime van Saddam Hussein vormen inmiddels volgens analisten gewelddadige gelegenheidscoalities met uit het buitenland afkomstige islamitische strijders. Hoewel de groepen ideologisch weinig aanknooppunten hebben, de wereldse sympathisanten van Saddam en de religieus gedreven extremisten, is hun vijand momenteel dezelfde: de buitenlandse troepen in Irak.

Interne twist

Tegelijkertijd is er sprake van interne twist tussen verscheidene sjiitische facties in Irak, die nogal verschillend denken over samenwerking met de Amerikanen in hun land. Analist Ken Pollack van het gezaghebbende Amerikaanse Brookings Institute zei zondag tegen CNN dat het doemscenario is dat de Amerikanen dadelijk tussen fel strijdende sjiitische milities staan, terwijl (soennietische) aanhangers van het verdreven Baathregime, aangevuld met buitenlandse islamitische strijders, “lukraak op iedereen schieten”.

Speurwerk naar Saddam

De coalitie en de Iraakse bestuurders zitten overigens geenszins met de handen over elkaar. De Amerikanen houden in tal van plaatsen razzia's om “gevaarlijke elementen” op te pakken. Zo werd er zondag met groot machtsvertoon in en rond de noordelijke stad Mosul gespeurd naar Saddam Hussein. Die zou zich in de plaats schuilhouden. De Iraakse politie pakte zondag op haar beurt bij de grens met Saudi-Arabië opnieuw een verdachte van de bomaanslag in Najaf op. In totaal zitten nu negentien mensen vast, die worden verdacht van betrokkenheid bij de aanslag op de sjiitische moskee waarbij vrijdag behalve de ayatollah nog ruim tachtig doden vielen.

De gouverneur van Najaf zei zaterdag dat vier mannen al hebben bekend de hand te hebben gehad in de verwoestende aanslag, waarbij zeker 700 kilo explosief materiaal is gebruikt. De gouverneur en de plaatselijke politie repte van al-Qaedaleden die bij de terreurdaad betrokken zouden zijn geweest.

Herdenkingsplechtigheid

Honderdduizenden Irakezen hebben zondag in Bagdad deelgenomen aan een herdenkingsplechtigheid voor de omgekomen sjiitische geestelijke. De Amerikaanse troepen hielden zich op de achtergrond. De beveiliging was in handen van de Opperste Raad voor de Islamitische Revolutie in Irak, waarvan de 63-jarige Al-Hakim de leider was.

In een toespraak zei de broer van Al-Hakim dat de Amerikaanse bezettingsmacht verantwoordelijk is voor het bloedbad van Najaf. ”Zij hebben ons van het begin af gezegd dat zij verantwoordelijk zijn voor de veiligheid, maar zij hebben hun belofte niet gestand gedaan. Zij moeten een eind maken aan de politiek die zij tot dusver gevolgd hebben.” De uitvaartstoet van Al-Hakim gaat van Bagdad naar Karbala en Hilla en keert dan terug naar Nadjaf, waar de begrafenis dinsdag plaatsvindt.