TEL AVIV/JERUZALEM - Paus Benedictus XVI heeft zijn bezoek aan het Midden-Oosten vrijdag afgesloten.

Vooraf had de kerkvorst gezegd dat hij de kloof tussen christenen, joden en moslims wilde overbruggen, maar Israël kijkt teleurgesteld terug op het bezoek.

De paus sprak in het Midden-Oosten namelijk meerdere malen zijn steun uit voor de oprichting van een onafhankelijke Palestijnse staat.

Aankomst

Daar begon hij maandag bij aankomst op het vliegveld van de Israëlische stad Tel Aviv al mee.

Benedictus XVI drong aan op een oplossing voor het conflict tussen Israël en de Palestijnen ''zodat beide volkeren in vrede in hun eigen land kunnen wonen binnen veilige en internationaal erkende grenzen''.

Steunbetuiging

Twee dagen later in de Palestijnse plaats Bethlehem, waar volgens de Bijbel Jezus Christus werd geboren, herhaalde de paus zijn steunbetuiging aan de Palestijnse toehoorders: ''De Heilige Stoel steunt jullie recht op een soeverein Palestijns thuisland in het land van jullie voorvaderen.'' Bij zijn vertrek vrijdag, wederom op het vliegveld van Tel Aviv, verklaarde de paus: ''Laat de tweestatenoplossing werkelijkheid worden en geen droom blijven''.

Gazastrook

De paus riep Israël de afgelopen week ook op de blokkade van de Gazastrook op te heffen en de scheidingsmuur tussen de joodse staat en de Westelijke Jordaanoever af te breken.

Voor de ultranationalistische regeringspartijen in Israël waarop premier Benjamin Netanyahu steunt, is dit echter onbespreekbaar.

Tweede Wereldoorlog

Israël reageerde ook verbolgen na het bezoek van de paus in Jeruzalem aan Yad Vashem, het monument voor de joodse slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog.

De geboren Duitser Benedictus XVI sprak maandag weliswaar zijn afschuw uit over de Holocaust, maar hij verwees met geen woord naar de omstreden rol van de Rooms-Katholieke Kerk en van de 'oorlogspaus' Pius XII tijdens de jodenvervolging gepleegd door het Duitse Derde Rijk (1933-1945).

Volgens critici heeft de katholieke kerk in die jaren te weinig gedaan tegen die vervolgingen.

Gemist

Rabbijn Yisrael Lau uit Tel Aviv, een overlevende van de oorlog en voorzitter van het Yad Vashem-bestuur, zei voor de radio dat Benedictus ''een historisch moment heeft gemist''.

De grootste krant van Israël, Yedioth Ahronoth, zette op de voorpagina naast een foto van de kerkvorst de tekst ''Hij heeft zich niet verontschuldigd''.

Hitlerjugend

Vanwege de ophef over de positie van de kerk in de Holocaust kwamen ook de oorlogsjaren van paus Benedictus XVI zelf over het voetlicht.

Een woordvoerder van het Vaticaan zei dinsdag na berichten in de Israëlische media dat de Duitse paus ''nooit, nooit lid is geweest van de Hitlerjugend'', de jeugdorganisatie van de nazi's in zijn thuisland Duitsland.

Een dag later kwam het Vaticaan daarop terug. Joseph Ratzinger, zoals de kerkvorst in het echt heet, was weliswaar lid van de nazijongeren, maar tegen zijn zin.

Rondreis

De rondreis van de paus heeft in totaal acht dagen geduurd. Het bezoek begon vorige week vrijdag in Jordanië.

De paus deed in het Arabische land onder meer de plaats bij de rivier de Jordaan aan, waar Jezus Christus door Johannes de Doper zou zijn gedoopt.