UTRECHT - Meer dan de helft van 691 ondervraagde journalisten heeft tijdens zijn of haar werk in een Nederlandse wijk wel eens fysieke agressie ondervonden of is daarmee bedreigd.

Dat concludeert Frank Bovenkerk, hoogleraar criminologie aan het Willem Pompe Instituut, na onderzoek in opdracht van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ).

Bovenkerk presenteerde zijn bevindingen zondag in Utrecht, tijdens de officiële viering van de Dag van de Persvrijheid. De dag stond in het teken van geweld tegen journalisten.

Letsel

In 108 gevallen was de bedreiging reden om de geschreven of beeldende reportage af te breken. Van de ondervraagde journalisten liepen er 36 fysiek letsel op, zes moesten in het ziekenhuis worden behandeld.

Van 75 journalisten is wel eens een voertuig of materiaal vernield. Verder blijkt uit de enquête dat voor 134 respondenten dergelijke incidenten aanleiding zijn om bepaalde wijken voortaan te mijden.

Respondenten die al langer in het vak zitten, geven volgens Bovenkerk aan dat de bedreigingen niet nieuw zijn.

Wijken

''Krakers, het verzet tegen de aanleg van de metro, voetbalhooligans, dat was veel bedreigender dan nu.'' Hij benadrukt dat Nederland nooit regelrechte no go areas heeft gekend.

De onderzoeker stelt dat het werk van journalisten door bedreigingen in deze wijken niet onmogelijk wordt gemaakt.

''Wat nu gebeurt in de wijken is buitengewoon ergerlijk en het is niet ondenkbaar dat het nog toe zal nemen, maar we moeten het gevaar ook weer niet overdrijven.''

Bovenkerk benadrukt dat er nog geen dodelijke slachtoffers of ernstige gewonden zijn gevallen.

''Nergens in Nederland bepaalt een criminele organisatie of jeugdbende of journalisten de wijk wel of niet inkomen.''

Politie

De professor constateerde tijdens het onderzoek tot zijn verbazing dat veel journalisten een groter gevaar voor de persvrijheid zien in het optreden van de politie dan in agressieve buurtbewoners.

''Journalisten vertellen spontaan dat ze bijvoorbeeld zijn weggestuurd bij incidenten. Er zijn regels voor wat journalisten wel en niet mogen en die zijn bij de politie kennelijk niet overal bekend.''

Geweld

Hans Verploeg, voorzitter van Free Voice zegt dat geweld tegen journalisten vanuit overheden en andere machtige partijen wereldwijd toeneemt.

Verploeg baseerde zich op de gegevens van de persvrijheidsbarometer die de internationale organisatie Freedom House vrijdag publiceerde.

Daaruit bleek dat de persvrijheid in de hele wereld is afgenomen. Zondag is uitgeroepen tot de internationale dag van de persvrijheid.

Tamil

Verploeg besteedde in zijn toespraak speciale aandacht aan de Srilankaanse journalist Tissa en de Bosnische journalist Bakir Hadziomereiovic.

Tissa, een etnische Tamil, zit ruim een jaar gevangen op verdenking van banden met de Tamiltijgers. Volgens Verploeg verdedigt Tissa de mensenrechten van alle burgers op Sri Lanka, ongeacht hun etniciteit.

De moslim Hadziomereiovic leeft al twee jaar onder intensieve politiebescherming omdat zijn kritische programma zestig minuten niet in de smaak valt bij twee religieuze en een politieke machthebber in Bosnië.

Volgens de Free Voice voorzitter staan deze twee journalisten symbool voor de achteruitgang van de journalistieke vrijheid in de hele wereld.