DEN HAAG - De regeringsfracties in Tweede Kamer zijn verdeeld over de vraag of bijstandsmoeders met jonge kinderen een sollicitatieplicht moeten krijgen. In de huidige bijstandswet zijn alleenstaande ouders met kinderen tot vijf jaar daarvan nog vrijgesteld. Maar volgens de nieuwe wet, die de Kamer deze week behandelt, gaat de sollicitatieplicht voor iedereen gelden.

Grootste regeringsfractie CDA vindt dat de huidige vrijstelling moet blijven, net als de SP, de ChristenUnie en de SGP. Maar de coalitiepartners VVD en D66 willen wel een sollicitatieplicht voor iedereen, mits aan een aantal voorwaarden, zoals kinderopvang, is voldaan. Zij steunen een voorstel van PvdA-kamerlid Noorman, zo kondigden zij dinsdag aan. Ook GroenLinks staat achter het PvdA-voorstel.

Gemeenten

Kern van de nieuwe bijstandswet is dat gemeenten voortaan volledig verantwoordelijk worden voor de kosten van de bijstand. Nu mogen zij nog 75 procent daarvan bij het rijk declareren. De gedachte achter de nieuwe wet is dat gemeenten beter hun best zullen doen bijstandsgerechtigden aan de slag te helpen, als ze voor de kosten van de uitkeringen moeten opdraaien.

De oppositiepartijen hebben scherpe kritiek op de nieuwe aanpak. Zij wezen er dinsdag onder meer op dat gemeenten wel bijstandsgerechtigden aan de slag moeten helpen, maar dat op de budgetten die ze daarvoor van het rijk krijgen, fors is bezuinigd. Bovendien worden gemeenten geconfronteerd met een forse bureaucratie bij de arbeidsbemiddeling.

Extraatjes

De oppositie heeft er ook bezwaar tegen dat gemeenten volgens de nieuwe wet geen extraatjes meer mogen geven aan hele groepen bijstandsgerechtigden. Alleen het helpen van individuele huishoudens, bijvoorbeeld als de wasmachine stukgaat, is nog toegestaan. De PvdA, GroenLinks, SP en ChristenUnie willen dat extra steun voor groepen mogelijk blijft, bijvoorbeeld voor chronisch zieken.

Gewetensbezwaren

SGP-kamerlid Van der Vlies maakte zich zorgen dat bijstandsgerechtigden straks geen baan meer mogen weigeren uit gewetensbezwaren. Volgens de nieuwe wet moet iedereen met een bijstandsuitkering algemeen aanvaarde arbeid accepteren. Dat kan volgens Van der Vlies iemand die om godsdienstige redenen niet op zondag wil werken, in de problemen brengen.

De scherpste kritiek op de nieuwe wet hebben GroenLinks en de SP. SP-kamerlid De Wit pleitte voor uitstel met minstens een jaar, mede wegens de maatschappelijke weerstand tegen de wet, die volgens het kabinet op 1 januari moet ingaan.

Staatssecretaris Rutte van Sociale Zaken antwoordt de Kamer woensdag.