NEW YORK/PARIJS - De Britse minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw vindt dat de VS het militaire commando moeten houden in Irak, ook als de Verenigde Naties een grotere rol krijgen in het Arabische land. Straw zei in de nacht van donderdag op vrijdag tegen de BBC dat Washington de meeste militairen in Irak heeft en dat een "effectieve militaire operatie" erbij gebaat is dat de VS dan ook aan het roer blijven.

Met zijn opmerkingen steunt Straw zijn Amerikaanse collega Powell. Die verklaarde donderdag na een onderhoud met VN-baas Kofi Annan dat een andere militaire commandostructuur in Irak geen onderwerp van discussie kan zijn. Dat geldt overigens ook voor het Amerikaanse bestuurlijke leiderschap in Irak. De Amerikanen hebben momenteel circa 140.000 manschappen in Irak. Groot-Brittannië stuurde circa 11.000 militairen.

Harder verzet

Washington en Londen, geconfrontreerd met een steeds harder verzet in Irak en een volgens deskundigen ontoereikend aantal manschappen, willen graag zoveel mogelijk landen bij hun operatie in Irak betrekken. Nu al is er een zogeheten stabilisatiemacht van circa 12.000 personen waaraan behalve Nederland al circa 25 andere, veelal kleine, landen meewerken. Zij opereren onder gezag van de Brits-Amerikaanse bezettingsmacht, dat Irak eerder binnenviel zonder specifiek VN-mandaat.

Troepen

De ogen van de Amerikanen en de Britten zijn intussen gericht op 'grote' landen als Frankrijk, Duitsland, India en Pakistan. Die willen, net als bijvoorbeeld Turkije, momenteel geen troepen naar Irak sturen die onder Amerikaans commando vallen. Zij opteren nadrukkelijk voor een grotere VN-rol en een grotere invloed van Iraakse bestuurders.

Frankrijk en Duitsland gelden als verklaard tegenstanders van de oorlog in Irak en hun deelname in Irak zonder VN-stempel zou de Amerikaans-Britse invasie achteraf alsnog legitimeren, zo redeneren ze.

Ontwerpresolutie

Washington heeft al gezegd een ontwerpresolutie te willen voorleggen aan de Veiligheidsraad met "een taalgebruik" dat de tot dusver onwillige staten wellicht over de drempel helpt. Kofi Annan heeft de inzet van blauwhelmen in Irak al afgewezen. De Franse plaatsvervangend VN-ambassadeur Duclos zei donderdag in New York evenwel dat de coalitie in Irak (VS en Groot-Brittannië) de verantwoordelijkheid voor het proces van wederopbouw in Irak zal moeten delen met andere staten.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken De Villepin vindt dat verkiezingen in Irak en een herstel van de souvereiniteit van het land de inzet moet zijn van een nieuwe resolutie door de Veiligheidsraad. In een interview met de Franse radiozender RTL zei de bewindsman vrijdag dat Irak momenteel "in een staat van ontbinding" verkeert.

Volgens De Villepin lijkt het erop dat de huidige aanpak van de door de Amerikanen geleide bezettingsmacht heeft gefaald. Daarom zouden de Irakezen zo snel mogelijk de kans moeten krijgen zelf het heft in handen te nemen.