DEN HAAG - Premier Jan Peter Balkenende stelt dat Nederland verkeert in een zware recessie. Hij sprak dinsdag in een eerste reactie op nieuwe ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) over "uitzonderlijke economische omstandigheden".

Hij wees erop dat het lang geleden is dat ons land in zo'n economisch verslechterende situatie zat. ''Het tempo is ongekend.''

Hij benadrukte dat de rekening van de noodzakelijke maatregelen niet alleen bij de overheid en niet zomaar bij toekomstige generaties kan worden neergelegd.

''We staan voor een nieuwe en grote beproeving. Iedereen moet een steentje bijdragen.''

Pijnlijk

Dat de werkloosheid stijgt naar ''een fors niveau'' noemde de premier het meest pijnlijke. Mensen moeten zoveel mogelijk van werk naar werk worden geholpen en met scholing hun kennis bijspijkeren.

''We kunnen niet accepteren dat mensen langdurig aan de kant komen te staan.'' Dat is een les van eerdere recessies.

Werkgelegenheid

Volgens Balkenende moet het maximum worden gedaan om de werkgelegenheid te behouden.

''Ook hier zal iedereen een eigen bijdrage moeten leveren. Denken dat alleen de overheid dit kan oplossen, dat is een illusie. Deze tijden zijn moeilijk en weerbarstig.'' Zo wees hij erop dat voor matiging van de loonkosten ook werkgevers en vakbonden nodig zijn. 

Van Geel

Het kabinet dient snel met een pakket maatregelen te komen "met oog voor de soliditeit en houdbaarheid op de korte én op de lange termijn". Dat stelde CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel. Volgens hem maken de slechte vooruitzichten "indringend duidelijk hoe zwaar ook ons land wordt getroffen" door de economische crisis.

Met de maatregelen van het kabinet moet volgens Van Geel de economie gestimuleerd worden, op de korte en lange termijn. "Zodat we op termijn sterker uit deze crisis zullen komen en dat we tegelijkertijd de rekening niet eenzijdig neerleggen bij toekomstige generaties."

De CDA'er stelde dat draagvlak gezocht moet worden in de samenleving en bij sociale partners.

Slob

Voor ChristenUnie-fractievoorzitter Arie Slob is het met het verschijnen van nieuwe economische ramingen duidelijk dat Nederland een kritieke fase ingaat.

"Dat vraagt om uiterst doelgerichte maatregelen van het kabinet, maar ook om een samenleving en sociale partners die bereid zijn hun verantwoordelijkheid te nemen", aldus Slob.

Rutte

Het kabinet moet onmiddellijk overgaan tot het schrappen van uitgaven die de economie schaden. Dat zegt VVD-leider Mark Rutte.

Door te snijden in de bureaucratie in de thuiszorg bijvoorbeeld, kan volgens Rutte miljarden bespaard worden. Ook bij maatschappelijke stages en het kindgebonden budget is volgens Rutte veel geld te halen.

Kissebissen

"Dit kabinet moet nu stoppen met kissebissen en eindelijk gaan regeren", zegt Rutte. Hij ziet ook mogelijkheden te bezuinigen op de sociale zekerheid, bij de bijstand onder 27 en op de WAO-uitkeringen, "de hoogste in de wereld".

Rutte pleit verder voor het naar voren halen van investeringen in wegen, de bouw en het openbaar vervoer. Op de langere termijn hoopt hij dat de AOW-leeftijd naar 67 wordt verhoogd en dat het kabinet het voor bedrijven eenvoudiger maakt personeel aan te nemen en ook weer te kunnen ontslaan.

Pechtold

De voorspellingen zijn "nog een stevige slok meer dan de somberste verwachtingen". Dat stelt D66-leider Alexander Pechtold in een eerste reactie. Vooral de snel oplopende werkloosheid baart hem grote zorgen.

Volgens D66 moet het kabinet snel besluiten tot grote hervormingen op de arbeidsmarkt en de woningmarkt, zoals bijvoorbeeld een hogere AOW-leeftijd. Daarnaast moeten waar mogelijk uitgaven worden geschrapt en investeringen gedaan die goed zijn voor de kenniseconomie en het onderwijs.

SP

SP-leider Agnes Kant vreest dat veel mensen geraakt zullen worden door de snel verslechterende economische situatie en de oplopende werkloosheid.

Ze riep het kabinet dinsdag op ervoor te zorgen dat de rekening van noodzakelijke maatregelen niet betaald gaat worden door mensen die het toch al moeilijk hebben.

Bezuinigen op onderwijs, zorg of sociale zekerheid is wat haar betreft dan ook uit den boze. "Dat is dom en niet sociaal." De SP wil snel een pakket maatregelen dat de economie stimuleert.