RIJSWIJK - Binnenschippers gaan de komende dagen mogelijk zoet water naar de verzilte gebieden in Zuid-Holland brengen. Momenteel liggen vijftig binnenvaartschepen stil, die twee keer per dag vanaf het IJsselmeer naar het Rijnland-gebied kunnen varen. Per dag zouden ze 60.000 tot 100.000 kubieke meter water kunnen vervoeren, vooral bestemd voor de glastuinbouw.

Dat liet secretaris C. de Vries van Bureau Voorlichting Binnenvaart vrijdag weten. De schepen liggen vooral stil wegens vakantie. Door het afleveren van zoet water, kan het verziltingsproces worden vertraagd. Pas na het weekeinde besluiten de binnenvaartschippers of ze daadwerkelijk hun medewerking verlenen. Volgens de secretaris heeft Rijkswaterstaat al toestemming gegeven.

Vergoeding

De Westelijke Land- en Tuinbouw Organisatie WLTO reageerde enthousiast op de plannen. De tuinders moeten wel een nog onbekende vergoeding betalen voor het zoete water. "Ze kunnen eventuele compensatie van de overheid hiervoor gebruiken", aldus De Vries. De WLTO vindt dat land- en tuinbouwbedrijven die schade lijden door het binnenlaten van brak water moeten worden gecompenseerd.

Ondernemersrisico

Minister Veerman van Landbouw liet echter vrijdag weten dat de schade die de boeren door droogte ondervinden in beginsel een ondernemersrisico is. Volgens hem is nog niet gesproken over de schade die bijvoorbeeld de inlaat van brak water veroorzaakt. "Dat is nog niet aan de orde." Als dat wel het geval is, trekt Veerman niet vanzelfsprekend zijn beurs. "Het is niet de Staat die het niet laat regenen", zei hij.

Veerman zei verder dat de inlaat van brak water van "algemeen maatschappelijk belang" is. Die beslissing staat dan ook niet ter discussie. Premier Balkenende noemde de droogte vrijdag "een punt van grote zorg". De afweging om licht verzilt water in te laten was een hele lastige, maar hij wilde nog niet spreken van een crisis. Zowel Balkenende als Veerman ziet in de problemen een goede aanleiding om de discussie over het water nieuw leven in te blazen.

Funderingen

Het Hoogheemraadschap Rijnland, het gebied dat zich uitstrekt van Wassenaar tot Amsterdam en van IJmuiden tot Gouda, laat sinds donderdagochtend verzilt water in uit de Hollandsche IJssel. Zo voorkomen de waterbeheerders dat waterkeringen en funderingen ernstige schade oplopen, omdat ze door de aanhoudende droogte boven water komen te staan.

Het chloridegehalte bij Gouda bedroeg vrijdag 300 milligram per liter water. Rijnland meet de concentratie dagelijks op een aantal locaties in het boezemstelsel. Voorlopig stelt het Hoogheemraadschap geen beregeningsverbod in voor het gebied. Het naastgelegen Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden wil kijken of ze meer zoet water kan aanvoeren uit het Amsterdam-Rijnkanaal. In het oosten van dit gebied geldt al wel een beregeningsverbod.

Beeld

Praktijkonderzoek Plant & Omgeving (PPO), onderdeel van Wageningen Universiteit en Researchcentrum houdt de situatie in het Rijnland-gebied op twintig plaatsen nauwlettend in de gaten. De inlaat van brak water bedreigt de productie van boomkwekerijen. Door voortdurende controles hoopt het instituut de geleidingsgraad van het water, de chlorideconcentratie en de verspreiding van het verzilte water goed in beeld te krijgen en zo nodig maatregelen te nemen.

De kritiek van voornamelijk Staatsbosbeheer dat de waterschappen en overheden het onheil over zich hebben afgeroepen door maatregelen tegen de verdroging te vertragen, is onterecht. Een meerderheid in de Tweede Kamer meent dat niemand had zien aankomen dat het donderdag nodig was brak water in West-Nederland in te laten. "We moeten niet zwartepieten", zei PvdA'er Boelhouwer. "Dit is zeer uitzonderlijk en onvoorstelbaar. We moeten er wel lessen uit trekken." Ook VVD-collega Geluk vindt de kritiek "wijsheid achteraf".

Markermeer

Het waterschap Zuiderzeeland in Lelystad gaat de komende etmalen water uit het Markermeer naar de randmeren pompen. Het waterpeil in de oostelijke randmeren was zo laag dat Rijkswaterstaat het waterschap daartoe verzocht.

De Land- en Tuinbouw Organisatie (LTO) wil dat boeren dit seizoen langer mest mogen uitrijden op zand- en lössgronden. Ook de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) roept de minister van Landbouw op het uitrijverbod voor grasland een maand op te schorten door de droogte. Dat lieten ze vrijdag weten.

Herfst

Door de droogte staan in grote delen van het land bossen erbij alsof de herfst al is begonnen. Bladeren zijn rood, bruin en geel verkleurd. Eikels vallen volop uit de bomen en sommige boomsoorten hebben zelfs al kale kruinen, liet Staatsbosbeheer weten. De herfstbossen beperken zich niet tot Nederland. In heel Europa loopt de natuur door de hitte en de droogte zeker een maand voor op normale jaren.