AMSTERDAM - Meer landen zouden ex-gevangenen uit Guantanamo Bay moeten opnemen zodra die Amerikaanse gevangenis op Cuba sluit.

Dat heeft de speciale VN-rapporteur voor marteling Manfred Nowak maandag gezegd voor de Oostenrijkse radio.

Volgens Nowak zouden meer landen 'solidariteit' moeten betonen met de nieuwe Amerikaanse regering van president Barack Obama. Obama heeft beloofd de omstreden terreurgevangenis te sluiten, maar zit met de resterende gedetineerden verlegen.

Verkeerde moment

Het merendeel van de ongeveer tweehonderdvijftig overgebleven gevangenen is gearresteerd omdat ze 'op het verkeerde moment op de verkeerde plaats' waren, aldus Nowak.

Hij stelt dat de meesten van hen niets van doen hadden met de aanslagen van 11 september en ongelukkig 'in handen van Pakistaanse premiejagers waren gevallen'. Nowak zei de tegenzin van Europa wel te begrijpen 'omdat de VS de gevangenen jarenlang voorstelde als de gevaarlijkste die ooit werden ingerekend'.

Vluchtelingen

Nowak, zelf Oostenrijker, drong erop aan dat Europa de gevangenen toelaat als vluchtelingen. Oostenrijk en veel andere Europese landen hebben toelating van de Guantanamo-gevangenen tot op heden uitgesloten met het oog op hun veiligheid. Ook Nederland houdt de boot tot dusverre af. "We vinden dat het niet onze taak is hen op te vangen", liet het ministerie van buitenlandse zaken eerder weten. Onder meer Frankrijk en Duitsland boden wel aan enkele ex-gevangen toe te laten.

Het Amerikaanse ministerie van defensie houdt sommige gevangenen al sinds de opening van het gevangenkamp in 2002 vast zonder vorm van proces. Het Pentagon achtte de zogenaamde 'vijandelijke strijders' die in Guantanamo Bay werden opgesloten te gevaarlijk om het risico te nemen dat een Amerikaanse rechtbank ze zou vrijspreken.

Proces

Tachtig van de overgebleven 'strijders' wacht nu alsnog een proces voor een militaire rechtbank. Het Pentagon durft berechting van honderd van hun lotgenoten nog altijd niet aan, en wil hen zonder proces uitzetten.

Zestig gevangenen worden vrijgelaten. Zij kunnen volgens het Pentagon echter niet naar hun land terugkeren. Zij zouden daar niet veilig zijn of van daaruit de strijd tegen de VS willen hervatten.

Voor die laatste twee groepen zoekt de VS naar een land dat hen wil opnemen.