BAGDAD - Nieuwe aanslagen, onlusten en een verzengende hitte hebben de door de Amerikanen geleide bezettingsmacht in Irak het afgelopen weekeinde opgebroken.

Het Centrale Commando maakte zondag bekend dat zaterdag een Amerikaanse militair aan de extreme hitte is bezweken. Het konvooi waarin hij zat reed op dat moment 180 kilometer ten zuiden van de hoofdstad Bagdad. De temperatuur was er opgelopen tot meer dan 50 graden. Zaterdag werd bekend dat in verband met de hitte de Nederlandse mariniers in Irak eerder worden afgelost.

Rellen in Basra

In de Zuid-Iraakse stad Basra was het twee dagen lang onrustig. Honderden inwoners van de havenstad gingen de straat op om te protesteren tegen de voedsel- en brandstofschaarste. De betogers staken banden in brand en vernielden voertuigen. Britse militairen losten waarschuwingsschoten.

In het geweld in Basra is zondag een Irakees om het leven gekomen en raakten er twee gewond. Het is niet duidelijk wie kogels op hen heeft afgevuurd. Iraakse schutters doodden een Nepalese Gurkha. De man was in dienst van een particuliere veiligheidsorganisatie. Zaterdag raakten vier Iraakse burgers gewond, net als zeven Britse militairen.

Het oproer in Basra ontstond zaterdag naar verluidt bij tankstations waar lange rijen wachtenden stonden. De woedende massa van enkele duizenden mensen trok vervolgens op naar het Britse hoofdkwartier in de stad en richtte haar agressie op Britse militairen die het gebouw beschermden. Later werd het kantoor van de hulporganisatie 'Medicins du Monde' geplunderd. Na een relatief rustige nacht laaide het geweld zondag weer op.

Meer incidenten

Ook elders in Irak waren er incidenten. Twee Amerikaanse militairen en twee medewerkers van de Arabische nieuwszender al-Jazeera raakten zondag in Bagdad gewond toen vlakbij het legervoertuig waarin zij zaten een granaat ontplofte. Ook een aantal Iraakse burgers in de buurt liepen verwondingen op. De granaat zou van de bovenste verdieping van het universiteitsgebouw naar beneden zijn gegooid.

In Hit, 160 kilometer ten westen van Bagdad, gooiden onbekenden zaterdag granaten naar een passerend Amerikaanse legervoertuig. De chauffeur en de commandant raakten daarbij gewond. Amerikaanse versterkingen die al snel op de plek van het incident waren openden het vuur. Een Iraakse man en zijn zoon werden daarbij gedood, zo'n tien mensen liepen verwondingen op door de kogels. In Tikrit reed een Amerikaans legervoertuig op een mijn. Daarbij vielen twee gewonden.

Guerrillastrijd

De guerrillastrijd tegen de Amerikaans-Britse bezetters zou worden gecoördineerd door leden van het terreurnetwerk al-Qaeda, die vanuit Saudi-Arabië en andere Arabische landen naar Irak zijn gekomen. Dat meldde The Sunday Times op basis van bronnen binnen de Amerikaanse strijdkrachten. De al-Qaeda-strijders zouden een gelegenheidsalliantie hebben gevormd met voormalige hoge inlichtingenofficieren van Saddam Hussein.

Volgens de Amerikaanse bewindvoerder in Irak, Paul Bremer, zijn honderden leden van de militante organisatie Ansar al-Islam in Irak en bereiden ze daar grote terroristische aanslagen voor. Bremer zei dat in een interview met de krant The New York Times, dat zondag is gepubliceerd. De Verenigde Staten verdenkt de organisatie ervan banden te hebben met het terroristennetwerk al-Qaeda. Bremer zei zaterdag al dat de aanslag op de Jordaanse ambassade, afgelopen donderdag, mogelijk het werk is van Ansar al-Islam.

Videoboodschap

Een aantal tot nu toe onbekende groepen van Iraakse Islamieten heeft de aanslag op de Jordaanse ambassade overigens veroordeeld als “een daad van sabotage door spionnen en verraders”. Op een videoboodschap die zaterdag door de Arabische nieuwszender al-Arabiya werd uitgezonden, waren vijf gemaskerde mannen namens de fundamentalistische organisaties te zien. Een van hen riep op tot een guerrillaoorlog tegen de door de Amerikanen geleide bezettingsmacht in Irak. Zondag werd opnieuw een videoboodschap op al-Arabiya uitgezonden waarin gewapende mannen dreigden met een guerrillaoorlog.