DEN HAAG - "De kans is groot dat we afstevenen op een recessie", zei premier Jan Peter Balkenende vrijdag. Hij houdt rekening met het 'wegvallen van economische groei in 2009 en in 2010.'

De minister-president zei na afloop van de wekelijkse vergadering van de ministerraad zich zorgen te maken over de 'doorloopeffecten' van een tegenvallend 2009 naar het jaar 2010.

Hij baseerde zijn uitspraken vooral op gesprekken met mensen uit het bedrijfsleven. Zij maken zich zorgen over het verminderen van orders en houden er rekening mee dat de investeringen zullen afnemen.

De bedrijven gaan dit merken in de liquiditeit, ofwel in hun kas. "Dan wordt het niet zo maar beter in 2010", volgens Balkenende.

Somber

Het Centraal Planbureau (CPB) komt maandag met een nieuwe raming voor de Nederlandse economie. Balkenende zei de cijfers van het CPB nog niet te kennen. Hij was niettemin somber. Volgens Balkenende wordt het 'nulgroei of krimp' in de economie.

Hij baseerde zijn uitspraken op gesprekken met topmensen bij ondernemingen als het staalbedrijf Corus en bij truckbouwer DAF. Beide bedrijven hebben het moeilijk als gevolg van de internationale financiële crisis.

Balkenende sprak ook met topmensen uit de bouwsector. Zijn gesprekspartners zeiden Balkenende dat ze een crisis als de huidige nog nooit hebben meegemaakt.

Tekort

Verder gaan de premier en minister Wouter Bos van Financiën ervan uit dat het begrotingsoverschot, waarmee het kabinet tot nu toe te maken had, zal omslaan in een tekort. Exacte cijfers zijn nog niet bekend.

Bos stelde dat het tekort tussen 0 en 1 procent kan uitkomen, maar hij sloot ook niet uit dat het tekort meer dan 1 procent kan bedragen volgend jaar.

Op de vraag of bezuinigingen nodig zijn, stelde Balkenende dat ingrepen voorlopig niet aan de orde zijn. Hij wees erop dat volgens Europese regels pas bij een tekort van 3 procent maatregelen genomen moeten worden en volgens Nederlandse afspraken bij 2 procent.

De premier benadrukte wel dat Nederland er relatief goed voor staat. Maar ook gezonde Nederlandse bedrijven hebben momenteel "wel heel veel last" van de crisis, aldus de premier.

Spaarloon

Balkenende zei vrijdag in het tv-programma EenVandaag dat het niet slecht is gesteld met de koopkracht van burgers. Weliswaar heeft de economie last van tegenwind, maar de dalende inflatie is goed voor de portemonnee. Premier Jan Peter Balkenende voelt op dit moment daarom niets voor het vrijgeven van het spaarloon om mensen aan het kopen te zetten.

Eind oktober riep de vakcentrale FNV op om rond Kerstmis het spaarloon vrij te geven. In politiek Den Haag werd het voorstel toen al met weinig enthousiasme ontvangen.

Staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën kondigde daarop wel aan dat hij met de banken zou gaan overleggen over wat het vrijgeven voor hen zou betekenen. De banken zitten namelijk al krap bij kas. Als consumenten het totale tegoed van 3,5 miljard zouden opnemen, zouden de banken alleen maar in grotere problemen komen.

VVD en D66

De VVD en D66 noemen het een pluspunt dat nu ook premier Jan Peter Balkenende de ernst onderkent van de economische ontwikkelingen. Zij vinden wel dat hij conclusies moet verbinden aan zijn vrees dat de economie de komende twee jaar niet zal groeien.

D66-leider Alexander Pechtold zegt dat Balkenende niet moet wachten met "plannen om de economie structureel te herstellen." VVD-leider Mark Rutte zegt dat deze boodschap er al een tijd zat aan te komen. "De VVD hamerde hier al op sinds begin van dit jaar. Jammer dat de premier nog niet erkent dat de begroting voor 2009 onhoudbaar is geworden."

Rutte wil uitgaven schrappen die de economie niet vooruit helpen en het vertrouwen van consumenten herstellen door de belastingen te verlagen. "Ook moeten premier Jan Peter Balkenende en minister Wouter Bos van Financiën om de tafel met bankiers om de kredietverlening weer op gang brengen."