DEN HAAG - De regering moet op een andere manier omgaan met problemen die de veiligheid van de samenleving kunnen bedreigen.

Het huidige beleid is te zeer gericht op bekende risico's die tot schade kunnen leiden. Voortaan moet de omgang met onzekerheden centraal staan.

Dat bepleit de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in een woensdag gepubliceerd rapport. Nederlanders leiden een relatief veilig bestaan.

Bedreigingen

Die aanpak heeft geleid tot heel veel regelingen, waarbij volgens de WRR de consistentie soms ver te zoeken is. Het levert een complex geheel op waar hoge kosten aan zijn verbonden en waarbij het niet altijd even duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is.

Onzekerheden

De overheid krijgt daarnaast steeds meer te maken met bedreigingen die met onzekerheden gepaard gaan, zoals mogelijke risico's van nieuwe technologieën en de gevolgen van klimaatverandering en nieuwe infectieziekten. Deskundigen verschillen daarover onderling vaak ook van mening.

Het is volgens de WRR belangrijk om onzekere factoren vroegtijdig in kaart te brengen en deze te vertalen in risico's om vervolgens maatregelen te kunnen nemen. De verantwoordelijkheid mag zich niet langer beperken tot de voorzienbare schadelijke gevolgen van handelingen.

"De kwetsbaarheid van mensen, samenleving en natuurlijke omgeving vereist een proactieve omgang met onzekerheden", stelt de adviesraad. De politiek moet die nieuwe benadering conreet uitwerken.

Kerntaak

Veiligheid is en blijft volgens de WRR de kerntaak van de overheid. Maar de verantwoordelijkheden van overheid, bedrijfsleven en burgers moeten wel op een nieuwe leest worden geschoeid.

Dit moet worden vastgelegd in de grondwet. In het voorstel van de WRR krijgt het bedrijfsleven met minder gedetailleerde regels te maken, maar krijgt het grotere verantwoordelijkheden.

Ook voor wetenschappers is er een belangrijke taak weggelegd. Als ze op onzekerheden stuiten die maatschappelijk van belang kunnen zijn, moeten ze dat publiekelijk melden. De WRR adviseert dit wettelijk vast te leggen. Ook is volgens de raad een goede klokkenluidersregeling essentieel.