JERUZALEM/JERICHO - Het Israëlische leger is zondagavond begonnen met de terugtrekking van troepen uit het noorden van de Gazastrook. Een eerste konvooi pantservoertuigen vertrok begin van de avond uit Beit Hanoun richting Israëlische grens.

Het begin van de terugtrekking kwam enkele uren nadat de Palestijnse radicale groeperingen Hamas en Islamitische Jihad hadden aangekondigd aanslagen tegen Israël per direct voor drie maanden op te schorten. Fatah, de beweging van de Palestijnse leider Yasser Arafat, kwam 's avonds met een eigen verklaring over een wapenstilstand, na lang getouwtrek tussen diverse facties in de partij over de formulering. In tegenstelling tot de andere twee groeperingen, neemt Fatah een wapenstilstand van zes maanden in acht, in overeenstemming met een Egyptisch voorstel.

Fatah

Fatah is de belangrijkste beweging van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO). Het Democratisch Front voor de Bevrijding van Palestina, een niet-religieuze, marxistische stroming van de PLO, heeft dezelfde wapenstilstand als de moslims afgekondigd. Eerder had deze groepering zich uitgesproken tegen een staakt-het-vuren. De al-Aqsa Martelarenbrigades, de gewapende afsplitsing van Fatah, keurt een wapenstilstand af, net als het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina.

Voorwaarden

De groeperingen die een wapenstilstand hebben afgekondigd, hebben daar in hun verklaring wel eisen tegenover gesteld, maar geen voorwaarden vooraf. Er staat in de verklaring van Hamas en de Islamitische Jihad dat ze “militaire operaties tegen de zionistische vijand hebben opgeschort”, maar wel van Israël verlangen dat het stopt met alle acties tegen Palestijnen en de blokkades van Palestijnse gebieden opheft. Verder willen Hamas en de Islamitische Jihad onder meer de vrijlating van alle Palestijnse gevangenen.

”Wij beschouwen onszelf ontheven van dit initiatief als de Israëlische vijand niet aan al die voorwaarden voldoet”, zei Hamas-leider Abdel Aziz Rantisi. Hij was eerder deze maand zelf doelwit van een Israëlische aanslag.

Sharon reageert koeltjes

In reactie op de verklaring van Hamas en de Islamitische Jihad heeft de Israëlische premier Ariel Sharon laten weten daar geen belang aan te hechten. Zijn woordvoerder Gissin zei dat de Palestijnse Autoriteit de enige gesprekspartner van Israël is. Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken had al voor de verklaring werd uitgegeven het vermoeden uitgesproken dat de militante Palestijnen de wapenstilstand alleen maar afkondigden om zich te kunnen hergroeperen.

Verenigde Staten

Ook de Verenigde Staten hebben enige reserves bij de wapenstilstand. Woordvoerder Ashley Snee van het Witte Huis noemde het opschorten van aanslagen door militante Palestijnse groeperingen een stap in de goede richting, maar ze zei erbij dat ”terroristische infrastructuren” nog moeten worden ontmanteld.

Ondanks de bedenkingen begon Israël zoals het eerder op de dag had beloofd zondagavond met de terugtrekking uit de Gazastrook. Volgens de website van de Israëlische krant Haaretz had de commandant van de Israëlische strijdkrachten in de Gazastrook, Gad Shamni, dat zondag afgesproken met de Palestijnse generaal Abd al-Raziq al Mejeida.

Afspraken

Er blijven Israëlische militairen bij joodse nederzettingen in de Gazastrook. Verder is afgesproken dat Israël de Palestijnen informatie zal doorspelen over militante groeperingen die aanslagen voorbereiden. Dat stelt de Palestijnse veiligheidsdiensten in staat zelf in te grijpen voordat het Israëlische leger in actie komt om mogelijke daders te liquideren.

Ook heeft Israël toegezegd meer werkvergunningen voor Palestijnen beschikbaar te stellen en reisbeperkingen tussen de Palestijnse gebieden en Egypte en Jordanië te versoepelen.

Condoleezza Rice

Ondertussen voert de Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur Condoleezza Rice besprekingen in het Midden-Oosten over de verdere invoering van het vredesplan. Zaterdagavond sprak ze in Jericho op de Westelijke Jordaanoever met de Palestijnse premier Mahmoud Abbas en de ministers Mohammed Dahlan van Veiligheidszaken en Yasser Abed Rabbo van Informatie. Zondag was Rice in Jeruzalem voor besprekingen met onder anderen de Israëlische premier Ariel Sharon.