DEN HAAG - Amerikaanse gevechtsvliegtuigen en helikopters kunnen Nederlandse mariniers binnen vijftien minuten te hulp schieten, als ze in Irak bij een incident ernstig zouden worden belaagd. Britse militairen kunnen binnen zes uur militaire steun verlenen en binnen twaalf uur zwaar materieel inzetten. Dat zei minister Kamp van Defensie woensdag in de Tweede Kamer.

In het debat over de uitzending van 1100 militairen naar Irak lieten de VVD en PvdA zich overtuigen door het kabinet. CDA, D66, LPF, ChristenUnie en SGP waren al langer voorstander van de missie. GroenLinks en SP zijn tegen. De eerste militairen zullen in de loop van volgende maand naar de provincie Al-Muthanna in het zuiden van Irak vertrekken.

Kamp zei dat de militaire overmacht van Amerikanen, Britten en van de landen van de stabilisatiemacht zo overweldigend is dat er geen scenario's zijn voor een militaire aftocht uit Irak. "Dat kunnen wij ons niet voorstellen", aldus Kamp. Wel zijn er scenario's en goede afspraken over noodsituaties.

Zwart op wit

De Britten hebben zwart op wit toegezegd de Nederlanders te hulp te schieten. Maar Kamp waarschuwde wel voor een eenzijdig Nederlands besluit tot evacuatie. "Als we dat doen, zijn daar grote consequenties aan verbonden. Dan zijn de Britten niet meer even goede maatjes met ons", aldus de bewindsman.

Kamp zei dat de geweldsinstructies 'maximaal robuust' zijn. Hij noemde de situatie in de provincie Al-Muthanna "potentieel gevaarlijk, fragiel, diffuus en fluïde". Maar hij denkt dat de Nederlanders goed kunnen voorspellen, hoe de situatie zich zal ontwikkelen en daar op tijd op kunnen anticiperen.

‘Goede mix’

Van de Nederlandse militairen is 40 procent al een keer of vaker op een buitenlandse missie geweest. De overige 60 procent is nog nooit uitgezonden geweest. Ongeveer 10 procent komt rechtstreeks van de mariniersopleiding. Volgens Kamp is er sprake van een goede mix van ervaren en minder ervaren militairen.

Minister De Hoop Scheffer van Buitenlandse Zaken zei dat de Nederlandse militairen zo veel mogelijk tussen de Irakezen moeten gaan staan, door "ze te helpen met het werken aan stabiliteit en veiligheid". Hij erkende dat de bevolking waarschijnlijk niet zal weten dat de Nederlanders volgens VN-resolutie 1483 onder de stabilisatiemacht vallen en niet onder de bezettingsmacht van Amerikanen en Britten. "Iraakse burgers lezen geen VN-resoluties."

Risico’s

In het debat lieten VVD en PvdA zich overtuigen door de bewindslieden. De VVD had lange tijd moeite met de volgens Kamerlid Wilders te summiere en magere analyse van het kabinet over de risico's voor de mariniers.

PvdA-woordvoerder Koenders zei dat zijn fractie voor een erg moeilijke afweging stond. De stabilisatiemacht in Irak is volgens Koenders "een noviteit, die geleid heeft tot veel grote twijfels"binnen de PvdA. De PvdA hecht veel belang aan een grotere rol van de Verenigde Naties bij het brengen van democratie in Irak.

Srebrenica

De SP vergeleek de uitzending naar Irak met de missie van Dutchbat acht jaar geleden naar Srebrenica. “De oorlog in Irak is niet afgelopen. Ook dit is een missie zonder vrede. Heeft het kabinet dan helemaal geen lessen geleerd?”, vroeg SP-Kamerlid Van Bommel zich af.

Namens GroenLinks stelde het Kamerlid Karimi dat Nederland door de Iraakse bevolking gezien zal worden als onderdeel van de bezettingsmacht van Amerikanen en Britten en daarmee meehelpt aan het vergroten van de Amerikaanse invloed in de regio. Zij vindt dat de Verenigde Naties niet meer dan een bijrol krijgen in Irak.

GroenLinks zal overigens donderdag nog een motie tegen de missie indienen. Dan zal blijken welke PvdA-Kamerleden het niet eens zijn met de lijn van de PvdA-fractie.