DEN HAAG - PvdA-fractievoorzitter Bos heeft vorig jaar nadat hij door de leden tot partijleider was gekozen overwogen de PvdA op te heffen. "Ik heb er met een paar mensen serieus over nagedacht (...) een nieuwe partij te beginnen", zegt Bos in een vraaggesprek in Vrij Nederland van deze week.

Het zou volgens de PvdA-leider "de meeste demonstratieve manier geweest zijn om te laten zien dat we geleerd hebben van onze fouten, dat we een streep getrokken hebben onder het verleden waarop we zo meedogenloos zijn afgerekend. Gewoon door te zeggen, nou, ik wil de oude Partij van de Arbeid niet meer, alsjeblieft, hier is de nieuwe".

Cynisch

Het kwam er uiteindelijk niet van omdat de verkiezingen naderden en het volgens Bos "heel cynisch" geweest zou zijn om als kersvers door de leden gekozen partijleider hun partij direct op te heffen.

Bos hoopt evenwel dat het uitstel van executie is. Hij is voorstander van een een tweepartijenstelsel: een "brede progressieve volkspartij" met "vernieuwingsgezinde mensen" en een conservatieve partij. "De politiek is krachtiger in een tweepartijenstelsel dan in een coalitiestelsel als het onze", meent Bos.

Kiesstelsel

Het verdwijnen van de PvdA zou wat hem betreft moeten samenvallen met de invoering van een nieuw kiesstelsel. "Binnen acht jaar". Bos bepleit een districtenstelsel "dat alle gekozen volksvertegenwoordigers een heel persoonlijk mandaat geeft". Progressieve kiezers in Oss zouden dan op de huidige SP-leider Marijnissen kunnen stemmen, in Amsterdam op GroenLinks-fractievoorzitter Halsema en in Leiden zelfs op VVD-staatssecretaris Rutte. De nieuwe coalitie wordt in de plannen van Bos "een coalitie van personen".

Fortuyn

De vorige jaar vermoorde LPF-leider Fortuyn is een belangrijke katalysator geweest van Bos' plannen. Fortuyn is er verantwoordelijk voor dat persoonlijkheid en charisma steeds belangrijker worden en de partij als vereniging steeds minder belangrijk. "Als dat allemaal samenkomt hebben we gezien hoe krachtig dat kan zijn en hoe dat het oude stelsel kan overmeesteren. Als een van de drie grote partijen de eerste stap zet, dan sluit ik niet uit dat er een domino-effect optreedt", aldus Bos. "En waarom zou dat de PvdA niet zijn?"