Na de Tweede Kamerverkiezingen van november 2006 stond Alexander Pechtold aan het hoofd van een partij die de opheffing nabij leek. D66 haalde maar drie zetels, een electoraal dieptepunt.

Bij de val van het tweede kabinet Balkenende gold D66 als "de breker". De rampzalige verkiezingsuitslag was het gevolg daarvan.

Hans van Mierlo twijfelde zelfs openlijk aan het voortbestaan van de partij die hij zelf had opgericht.

Voorjaar 2008 komt de partij van Pechtold in de meeste peilingen tot het viervoudige van het huidige aantal zetels en is de toon van de fractievoorzitter optimistisch.

"Populisme noodzakelijk in de Nederlandse politiek? Welnee, de methode-Pechtold werkt toch ook?"

Fris

Het is opmerkelijk om te zien hoe fris de leider van de driekoppige fractie erbij zit in zijn chique werkkamer op het Binnenhof. De avond ervoor liep een debat uit tot twee uur 's nachts.

"En vanmorgen zat ik alweer in de ochtendshow van Adam Curry. In zo'n programma moet je dan niet aankomen met protocollen en handvesten. Dan zapt iedereen weg."

Onderscheid

Pechtold benadrukt het onderscheid tussen 'populistisch' en 'duidelijk' taalgebruik.

"De mediacratie zorgt ervoor dat je ook weerbarstige materie populair, en dus duidelijk, moet kunnen verwoorden. Dat doe ik ook."

Fitna-debat

"Het Fitna-debat was bijvoorbeeld lekker fel, maar wel netjes. Je zal mij niet horen zeggen dat Wilders knettergek is, maar ik denk wel dat ik aantoon dat ie het is", aldus Pechtold.

"Kijk, Wilders roept dingen waarvan hij weet dat ze niet kunnen. Hij wil de Antillen eruit gooien en Vlaanderen erbij pakken."

"Daarvan weet je dat het realismegehalte nul is. Je moet geen beloftes doen die je niet waar kan maken. Dan ben je een populist."

Files

"Verdonk", vervolgt hij, "zegt in 2012 de files opgelost te hebben. Dan mag ze haast maken, want in bestuurlijke termen is dat morgen."

"Ze heeft in een jaar tijd nog geen enkele concrete oplossing genoemd."

"Populisten gooien altijd alleen balletjes op waar de meerderheid het mee eens is. Daardoor vallen ze bij mij door de mand."

Logisch

De D66-leider vindt het logisch dat populisme af en toe doordringt tot het politieke toneel.

"Dat is het effect als politieke partijen vraagstukken laten liggen. In de jaren negentig is dat gebeurd met het integratiedebat."

Gekaapt

"Dat debat is nu gekaapt door populisten als Wilders, wat ertoe heeft geleid dat het probleem alleen maar groter is geworden", stelt Pechtold.

"Wilders spreekt dan liever over quasi-principiële zaken als de boerka."

Schooluitval

"Dat is voor Wilders een eenvoudigere kwestie om zich in te verdiepen dan in schooluitval bij derde generatie Marokkanen op het VMBO."

"Bovendien maakt Wilders zich nauwelijks druk om de emancipatie van moslimvrouwen. Hij probeert er een angstobject van te maken en aldus de moslimcultuur zwart te maken."

Rutte

VVD-leider Mark Rutte stelde onlangs dat de VVD best populistisch mag zijn. "Dat is een zwaktebod dat voortkomt uit jaloersheid."

"Maar zo'n draai maken is nou juist wat je niet moet doen. Je moet juist jezelf blijven."

Is dat meteen de reden dat jullie zo hoog staan in de peilingen?

"Authenticiteit is heel belangrijk. Wij komen wel eens in de problemen, omdat we zo dicht bij onszelf blijven. In 2006 hielden we vast aan onze opvattingen en daardoor viel het kabinet."

"Je moet daarvoor ook niet bang zijn. Ik ben hier niet om op zetels te zitten, maar om er wat mee te doen."

Vergrijzing

Pechtold verwijt het huidige kabinet juist wel bang te zijn impopulaire onderwerpen aan de orde te stellen.

"Onlangs heb ik de betaalbaarheid van de AOW vanwege de vergrijzing maar weer eens aan de orde gesteld."

"Dat is een van de grootste vraagstukken waar niets mee gebeurt. Alle betrokken instanties erkennen dit: VNO-NCW, Nout Wellink van de Nederlandse Bank, het CPB."

Commissie-Bakker

"Ondanks het rapport van de commissie-Bakker lijkt het erop dat er in deze kabinetsperiode nagenoeg niets aan gebeurt."

"Ja, de AOW zal feitelijk worden verlaagd door de belasting die aan AOW'ers zal worden opgelegd, maar over echte maatregelen durft het kabinet niet te praten."

Het was ook een veelbesproken thema tijdens de verkiezingscampagne. Nu hoor je er weinig meer over. Is dat onderwerp niet populair genoeg?

"Populisten hoor je er niet over. Het onderwerp AOW is namelijk een mijnenveld waar ze zich liever niet in begeven."

Wat voor onderwerpen blijven daardoor nog meer liggen?

"Bij een onderwerp als Europa merk je dat het debat totaal de verkeerde kant op gaat. Populisten als Wilders, maar ook de SP, doen net alsof je de grenzen zomaar weer kan sluiten."

"Terwijl we juist zo verwend zijn door alles wat Europa ons te bieden heeft. Er werken honderdduizend Oost-Europeanen in Nederland. Hierdoor betalen zij mee aan ons onderwijs en onze AOW."

"Ik zou in deze Verdonk willen napraten: 'ik ben trots op Europa'."

Over Verdonk gesproken. Zij lijkt er met haar plannen voor democratische vernieuwingen met jullie paradepaardje vandoor te gaan.

"Wat Verdonk met haar 'wiki' doet is een heel moderne manier om mensen mee te laten praten."

"De ouderwetse partijbijeenkomsten waarbij je in een klein zaaltje zit en koffie met een koekje krijgt, passen niet meer in deze tijd."

Frustratie

"Maar tegelijkertijd suggereren dat je al die ideeën vanuit de achterban altijd omarmt, leidt uiteindelijk tot frustratie."

"De aanhangers van Verdonk zijn bijvoorbeeld voor minder files, maar óók voor minder belastingen."

Dan zegt ze 'gooi de Antillen er maar uit' of 'stop met ontwikkelingssamenwerking'.

"Ik ben erg benieuwd naar haar tegenbegroting. Het is een doodsaai woord, maar ieder huishouden heeft een huishoudboekje, dus ook Den Haag."

"Als je iets wilt, moet je het ook durven laten zien en laten doorrekenen."

Maar hoe gaan jullie dan die kloof met de burger verkleinen?

"Een beetje kloof is helemaal niet erg. Het systeem van Verdonk suggereert een vorm van ultieme inspraak die ook meteen tot resultaat zou moeten leiden."

"Daarmee moet je oppassen. We hebben een representatieve democratie. Dat wil zeggen er worden volksvertegenwoordigers gekozen die een mandaat krijgen voor vier jaar."

"Dat systeem moeten we overeind houden. Je moet echter wel bepaalde vormen van directe democratie invoeren."

Inspraak

"Bijvoorbeeld inspraak van het volk door middel van referenda of bij het kiezen van belangrijke figuren, zoals burgemeesters. Dat hoort bij de 21ste eeuw."

"Om een vertrouwensband te houden met mensen is het daarnaast essentieel om dingen bij de naam te noemen en geen loze beloftes doen."