DEN HAAG - Pater Jan van Kilsdonk is in de nacht van maandag op dinsdag in Amsterdam in zijn slaap overleden. Dat heeft pater Gregory Brenninkmeijer, hoofd van de jezuïeten in Amsterdam, laten weten. Van Kilsdonk is 91 jaar geworden.

Van Kilsdonk werd op 19 maart 1917 geboren in het Noord-Brabantse dorp Zeeland als zoon van een molenaar. Op 7 september 1934 trad hij met 26 anderen in bij de jezuïeten in Grave. In 1945 ontving hij in Maastricht de priesterwijding.

Direct na de oorlog werkte Van Kilsdonk als aalmoezenier voor de politieke gevangenen in kamp Vught, waar zijn eerbied voor de marginale en lijdende mens werd versterkt en hij ondervond hoe gebrekkig zijn Bijbelkennis was.

Leraar

Van 1947 tot 1960 was Van Kilsdonk godsdienstleraar aan het Ignatius-College in Amsterdam, waar onder anderen de onlangs overleden literatuurcriticus Kees Fens een van zijn leerlingen was.

Van 1948 tot 1973 was de pater docent ethica aan de Academie voor Lichamelijke Opvoeding in de hoofdstad. Tussen 1959 en 1975 leidde hij talloze retraites voor priesters van het aartsbisdom Utrecht.

Nieuwe fase

In 1960 begon een nieuwe fase in het leven van Van Kilsdonk, toen hij tot moderator (geestelijk verzorger) van de katholieke Amsterdamse studentenvereniging Thomas Aquinas werd benoemd. Daaraan bleef hij tot 1982 verbonden.

In hetzelfde jaar behoorde hij tot de oprichters van de Amsterdamse Studentenekklesia. In 1969 was hij betrokken bij het conflict tussen de ekklesia en de kerkelijke overheden over het verplichte priestercelibaat, waarbij hij als enige lid van de jezuïetenorde bleef. Onder anderen Huub Oosterhuis trad toen uit de orde en trouwde.

Homoseksuelen

Van Kilsdonk stond bekend om zijn progressieve opvattingen. Hij was tegenstander van het verplichte priestercelibaat en kwam op voor de rechten van vrouwen en homoseksuelen in de Rooms-Katholieke Kerk.

Zo omschreef hij homoseksualiteit als "een vondst van de Schepper". Hij heeft vele aidspatiënten in hun laatste levensjaren bijgestaan.

Terreur

In de jaren zestig eiste het Vaticaan zijn ontslag als studentenpastor nadat hij in een rede de "geestelijke terreur" van de leiding van de RK-Kerk had gehekeld. Na overleg met de toenmalige bisschop van Haarlem, Jan van Dodewaard, werd die eis teruggenomen.

Kerk

De laatste jaren was Van Kilsdonk elke zondagochtend te vinden in de Dominicuskerk in het centrum van Amsterdam. Hij had daar een vaste plaats, die de kerkgangers zorgvuldig voor hem vrijlieten.

Van Kilsdonks geboortedorp Zeeland eerde hem in oktober 2006 met een borstbeeld. Verder ontving hij de Zilveren Penning van de stad Amsterdam en de Bob Angelo-penning van de vereniging van homoseksuelen COC. Hij was Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

De jezuïeten beraden zich dinsdagmiddag over de uitvaart van Van Kilsdonk.