GUANTANAMO BAY - Het vermeende meesterbrein achter de aanslagen van 11 september 2001, Khalid Sheikh Mohammed, wil zichzelf verdedigen op zijn proces. Hij ontsloeg zijn verdediging tijdens zijn eerste voorgeleiding donderdag voor een militaire rechtbank op de Amerikaanse basis Guantanamo Bay op Cuba.

Sheikh Mohammed (43), een Pakistaan, verklaarde ook dat hij de doodstraf wil krijgen. Hij zei een martelaar te willen worden.

Het was de eerste keer in jaren dat Khalid Sheikh Mohammed (door de Amerikanen ook wel eens aangeduid als KSM) en zijn vier medeverdachten in het openbaar verschenen. Zij werden al die tijd vastgehouden in de controversiële Amerikaanse gevangenissen voor terreurverdachten in Guantanamo Bay en elders.

Vijftal

Het vijftal is aangeklaagd wegens onder meer moord, terrorisme en samenzwering. Bij de aanslagen met gekaapte vliegtuigen op onder meer het World Trade Center in New York kwamen bijna 3000 mensen om het leven.

KSM heeft volgens verhoorverslagen die door de Amerikaanse regering zijn gepubliceerd, toegegeven dat hij het brein achter de aanslagen was. De Amerikanen op hun beurt hebben toegegeven dat zij 'waterboarding' op hem hebben toegepast, een verhoormethode waarbij de ondervraagde het gevoel krijgt dat hij verdrinkt. Volgens mensenrechtenorganisaties komt dat neer op marteling.

Martelaren

Na Sheikh Mohammed ontsloegen twee andere verdachten, de Jemenieten Walid bin Attash en Ramzi Binalshibh, donderdag hun advocaten en verklaarden eveneens martelaren te willen worden.

Het Amerikaanse Hooggerechtshof had de "militaire commissies" in Guantanamo Bay in 2006 illegaal verklaard. Het Congres nam daarop reparatiewetgeving aan, waardoor de commissies alsnog legaal zouden worden.

Kritiek

Mensenrechtenorganisaties bekritiseren de commissies op tal van punten. Zo wordt er bewijs toegelaten dat is verkregen tijdens verhoren waarbij de verdachten hardhandig worden aangepakt.

De aanklagers willen de doodstraf voor de vijf verdachten in de 9/11-zaak. Volgens een juridisch adviseur van de militaire commissies, generaal Thomas Hartmann, kunnen de vijf verdachten worden vastgehouden ook als zij worden vrijgesproken. Hun detentie kan dan duren tot het einde van de zogenaamde "oorlog tegen terreur".