DEN HAAG - Gevangenen worden te makkelijk en te snel met zijn tweeën in één cel geplaatst. Dat levert spanningen op. Veel gedetineerden voelen zich onveilig en sommigen krijgen te maken met agressie en seksuele intimidatie.

Dat staat in een kritisch rapport van de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ). Gevangenen die weigeren een cel te delen, belanden soms maandenlang in een strafcel.

De RSJ plaatst vraagtekens bij deze praktijk. Gedetineerden zouden niet bestraft moeten worden, maar kunnen beter een aanmoediging krijgen om wel een cel te delen.

Prestigestrijd

Weigering tot gebruik van een zogenoemde meerpersoonscel leidt nu geregeld tot een "prestigestrijd" tussen de gedetineerden en hun bewaarders. Vasthoudende gevangenen krijgen uiteindelijk soms een eigen cel.

Meerpersoonscellen werden in 2004 ingevoerd als noodmaatregel wegens cellentekort. Het huidige kabinet wil geld besparen door het aantal meerpersoonscellen fors uit te breiden, zowel in bestaande gevangenissen als in nieuwbouw.

De RSJ vindt dat bezuinigingen geen aanleiding mogen zijn twee gedetineerden in één cel te plaatsen. Zeker niet omdat er momenteel cellen leegstaan.

Detentie

Staatssecretaris Nebahat Albayrak van Justitie is het RSJ-advies nog aan het bestuderen. Ze heeft in het recente verleden aangegeven dat het gebruik van meerpersoonscellen wat haar betreft is uitgegroeid tot een volwaardige vorm van detentie.

De raad vindt het echter onjuist dat Albayrak het aantal meerpersoonscellen uitbreidt aan de hand van ervaringen en niet op grond van gedegen onderzoek. Zij neemt te eenvoudig aan dat het gebruik van meerpersoonscellen zonder grote problemen verloopt.

Als voorbeeld van voorkomende incidenten noemt de RSJ een man die vorig jaar door zijn celgenoot met kokend water werd overgoten in een detentiecentrum in Alphen aan den Rijn.

Systeem

Gevangenen die niet passen in het systeem van een meerpersoonscel lopen een 'betrekkelijk groot' risico. De RSJ vindt daarom dat alleen gevangenen die er baat bij hebben, een cel kunnen delen. Alle andere gedetineerden hebben in beginsel recht op een eigen cel.

Een woordvoerder van Albayrak zegt dat de staatssecretaris aan een deel van de RSJ-kritiek tegemoet komt door met ingang van volgend jaar afdelingen te openen waar nieuwe gevangenen worden opgevangen.

De zogenoemde inkomstenafdeling screent en observeert gedetineerden die een gevangenis binnenkomen. Aan de hand van de daar verzamelde informatie kan worden beoordeeld of iemand niet thuishoort in een meerpersoonscel.