STRAATSBURG - Het Europees Parlement vindt dat de Europese Unie voorlopig nog geen gesprekken moet aangaan met Turkije over lidmaatschap. Daarvoor is er nog onvoldoende bescherming van minderheden als de Koerden en blijft het leger een te grote greep op de samenleving houden.

Zo zou de Turkse grondwet de vorming van een lekenstaat moeten garanderen, zonder dat het leger controle daarop uitoefent. Het parlement roept de Turkse regering-Erdogan op meer vaart te zetten achter hervormingen.

Niet vervuld

Een meerderheid van het parlement steunde donderdag CDA-europarlementariër Oostlander, die als rapporteur namens het parlement stelde "dat op dit moment de voorwaarden voor het aanknopen van onderhandelingen met Turkije niet vervuld zijn". Op initiatief van GroenLinks is daar wel aan toegevoegd dat het parlement ervan overtuigd is dat Turkije volgend jaar wel aan die voorwaarden zal voldoen.

Lidstaten

Het rapport van Oostlander is slechts een advies aan EU-lidstaten en de Europese Commissie, die later dit jaar moet aangeven of Turkije voldoende vorderingen maakt om te kunnen beginnen met gesprekken over toetreding. Onder Nederlands voorzitterschap moet de EU eind volgend jaar besluiten of er echt toetredingsonderhandelingen op gang kunnen komen. Het Europees Parlement heeft uiteindelijk wel een doorslaggevende rol bij het besluit of Turkije zich na die onderhandelingen kan aansluiten bij de Europese Unie.

Aanvraag

De kwestie-Turkije verdeelt de EU al jaren. De Turken dienden al in 1963 een aanvraag in voor EU-lidmaatschap, tegelijkertijd met hun toetreding tot de NAVO. EU-regeringsleiders zijn onderling verdeeld over de vraag of een land met een bevolking die overwegend moslim is wel bij Europa hoort.

Oostlander vindt dit geen bezwaar. Hij kreeg donderdag brede steun voor zijn stelling dat "de politieke waarden van de Europese Unie voornamelijk zijn gebaseerd op de joods-christelijke en humanistische cultuur van Europa", maar dat een land waarvan de meerderheid de islam aanhangt ook "waarden van democratie, rechtsstaat, mensenrechten en vrijheid van godsdienst kan verdedigen".

Oostlander vindt dat er daarom "geen principiële bezwaren bestaan tegen het EU-lidmaatschap" op de langere termijn. Overigens noemt Oostlander nadrukkelijk de joods-christelijke waarden, waar de Franse oud-president Giscard d'Estaing als ontwerper van een Europese grondwet daar niet over rept.

"Het gaat mij uiteindelijk om de politieke waarden", zegt de CDA-europarlementariër. "Wat dat betreft kan Bosnië-Herzegovina, met een aanzienlijke moslimbevolking, nog eerder toetreden tot de Europese Unie dan een land als Servië. Dat is politiek minder rijp voor de EU."