RIJSWIJK - Twee maanden na het einde van de oorlog in Irak is de euforie over de snelle overwinning verdwenen en moet de Britse premier Tony Blair met de billen bloot. Hij zou het publiek hebben voorgelogen over de aanwezigheid in Irak van grote hoeveelheden massavernietigingswapens, waardoor een oorlog zou zijn gerechtvaardigd.

De aanwezigheid van chemische wapens was de reden waarmee Blair critici binnen het parlement en zijn eigen Labourpartij uiteindelijk over de streep trok om ten strijde te trekken. Maar nog steeds zijn er geen massavernietigingswapens gevonden. Reden voor de parlementscommissie voor Buitenlandse Zaken om een onderzoek in te stellen naar het kabinetsbesluit voor de oorlog.

Rapporten

De beslissing dinsdag hierover was een reactie op toenemende speculaties dat rapporten van veiligheidsdiensten over Iraakse massavernietigingswapens waren aangedikt om een beslissing om ten strijde te trekken te rechtvaardigen. De commissie voelt Blair hierover waarschijnlijk woensdag al aan de tand. De verwachting is dat Blair woensdag ook al in het parlement vragen beantwoordt over de voor hem netelige kwestie. "Het begint erop te lijken dat de regering een enorme blunder heeft begaan", zei de voormalige minister van Buitenlanse Zaken, Robin Cook.

De media berichtten vorige week dat een rapport over massavernietigingswapens in opdracht van Blair was herschreven. Zo meldde het rapport over het Iraakse arsenaal ten onrechte dat Saddam Hussein zijn raketten in drie kwartier in gereedheid kon brengen.

Voorliegen

Voormalig minister van Ontwikkelingssamenwerking, Clare Short, zette de discussie begin deze week op scherp door te stellen dat Blair de bevolking had voorgelogen over Irak. De oorlog tegen Irak was voor haar drie weken geleden aanleiding ontslag te nemen. Ze had de oorspronkelijke versie van het rapport onder ogen gehad en zag geen aanleiding voor een oorlog.

"De veronderstelling dat er een gevaar was voor een snelle aanval met raketten met een biologische of chemische lading, is een verzinsel. Die informatie kwam niet van de veiligheidsdiensten", stelde Short onomwonden. Blair zal nu aan het parlement moeten uitleggen waar die informatie dan wel vandaan komt. De premier heeft tot dusver altijd tegengesproken dat er geknoeid is met de informatie van de inlichtingendiensten.

Herhaaldelijk heeft hij tegen de media gezegd dat er spoedig massavernietigingswapens zullen worden gevonden die Saddam Hussein ergens moet hebben verstopt. Maar naarmate de tijd verstrijkt, wordt dit steeds onwaarschijnlijker en maakt de premier zich steeds ongeloofwaardiger. Volgens een opiniepeiling denkt 63 procent van de Britten dat Blair hen heeft voorgelogen.

Schoothondje

In de aanloop naar de oorlog schilderden Britse media Blair af als een schoothondje van de Amerikaanse president Bush, die slaafs zijn meester in Washington volgt. Evenals Blair ligt Bush nu ook in toenemende mate onder vuur nu er nog steeds geen massavernietiginsgwapens zijn gevonden. De Amerikaanse inlichtendienst CIA gaat het bewijsmateriaal tegen Bagdad van de centrale inlichtendienst nog eens onderzoeken.

Amerikaanse media meldden deze week dat de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell onder aanhoudende druk van het Witte Huis en het ministerie van Defensie stond om twijfelachtige informatie op te nemen in zijn rapport over massavernietigingswapens. Hij zou beschuldigingen aan het adres van Bagdad aan een rapport hebben toegevoegd die niet door de geheime diensten werden ondersteund.

Ter rechtvaardiging van de oorlog zei Powell dat Bagdad tonnen biologische en chemische wapens zou verbergen. Met Blair heeft ook Bush zijn kiezers nog veel uit te leggen.