TARIN KOWT - Families uit Uruzgan kloppen regelmatig aan bij gouverneur Assadullah Hamdam van Uruzgan, omdat ze hun opgepakte zoon of vader kwijt zijn.

De gouverneur wil een betere samenwerking tussen de coalitietroepen die in Uruzgan opereren en heeft daar onlangs bij een bezoek aan de Amerikaanse president George Bush zijn beklag over gedaan.

"Er is sprake van willekeurige arrestaties", zegt de gouverneur terwijl hij de Nederlandse minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken) en twee Slowaakse ministers begeleidt op een bezoek aan een opbouwproject van de Nederlandse militairen.

"Mensen worden per ongeluk gevangen genomen en moeten dan later weer vrijgelaten worden." Een klacht indienen is lastig, omdat Hamdam niet eens weet wie gearresteerd is.

Troepen

Behalve de door Nederland geleide Task Force Uruzgan van de troepenmacht ISAF opereren ook Amerikaanse troepen onder de noemer van Operation Enduring Freedom in Uruzgan. Hamdam wilde niet zeggen of de klacht van families ook door Nederlanders gearresteerde of overgedragen gevangenen betrof. "Ik spreek alleen in het algemeen."

Nederland houdt gevangenen maximaal 96 uur vast. Daarna worden ze vrijgelaten of overgedragen aan de Afghaanse nationale veiligheidsdienst (NDS) in Kabul of Tarin Kowt. Bij de overdracht geeft Nederland door wie zij zijn en dat hun families gewaarschuwd moeten worden.

Bijval

Hamdam was niet de enige gouverneur die de Amerikaanse president over de kwestie aansprak. Hij kreeg bijval van zijn collega Arsala Jamal van de provincie Khost. Die wees op de negatieve gevolgen voor de acceptatie van de internationale troepen door de Afghaanse bevolking.

Hij zei dat Afghanen slechts beperkte toegang hebben tot de gevangenis in Bagram waar honderden van terrorisme verdachte Afghanen door de Amerikanen zijn ondergebracht. Jamal zei dat Bush voor sommige operaties beter het Afghaanse leger kan inzetten.

Verhagen

Hamdam was samen met zeven andere Afghaanse gouverneurs drie weken lang in de Verenigde Staten in het kader van een Amerikaans internationaal leiderschapsprogramma. Hij is net op tijd terug voor het bliksembezoek van minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken) en de twee Slowaken.

Terwijl hij met zijn bezoek langs een minuscule waterkrachtcentrale en uitgestrekte papavervelden loopt, vertelt gouverneur Hamdam dat hij niet weet of de Afghanen in 2010 al zelf voor veiligheid in de provincie kunnen zorgen.

Eerder sprak minister Eimert van Middelkoop (Defensie) de verwachting uit dat dit kan. Nederland vertrekt eind 2010 uit de provincie. Hamdam hoopt ook dat het kan, maar zegt dat daar nog wel heel veel werk voor verzet moet worden.

Bestuur

Een van de grootste problemen in de provincie is het opbouwen van een goed bestuur. De provincie kent een continue belangenstrijd tussen verschillende stammenleiders.

Lokale bestuurders kunnen bovendien vaak niet eens lezen en schrijven en het is erg moeilijk om 'stammenneutrale' professionals te vinden die in Uruzgan willen werken. De gouverneur stond zelf ook niet te springen om naar de achtergestelde provincie te gaan.

Steuntje

Onlangs was er nog een omstreden lokale benoeming. "Bij wijze van steuntje in de rug voor Hamdam" heeft minister Maxime Verhagen president Karzai daar vorige week op aangesproken. Karzai heeft directe banden met de nog steeds invloedrijke oud-gouverneur Jan Mohammed Kahn in Uruzgan.