BANGKOK - De verwoestende cycloon die afgelopen weekeinde over Myanmar raasde, zou volgens verscheidene analisten wel eens de laatste nagel aan de doodskist kunnen zijn van het dictatoriale regime.

Vooralsnog probeert de junta haar macht stevig te verankeren in een nieuwe grondwet. Een deel van de bevolking kan zich daarover zaterdag uitspreken in een referendum.

Terwijl in het zwaar getroffen zuiden complete dorpen zijn weggevaagd, kondigde de Engelstalige staatskrant New Light of Myanmar maandag aan dat het referendum binnen enkele dagen zou plaatsvinden en dat "de gehele bevolking er vol verwachting naar uitkijkt".

De junta meldde een dag later dat het referendum in de rampgebieden, waar bijna de helft van de bevolking woont, is uitgesteld tot 24 mei.

Routekaart naar democratie

De voorgestelde grondwet is onderdeel van de junta's zogenoemde 'routekaart naar democratie'. Het schrijven van de constitutie, door een comité dat is gekozen door het militaire regime, heeft veertien jaar geduurd en moet leiden tot verkiezingen in 2010 waar meerdere partijen aan mee zouden mogen doen.

Maar volgens critici is het een grote schijnvertoning en zal de grondwet de dominante rol van de militairen in de politiek op de lange termijn garanderen.

Myanmar wordt al sinds 1962 bestuurd door militairen.

Aung San Suu Kyi

Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi, leidster van de oppositionele Nationale Liga voor Democratie (NLD), mag zich niet kandidaat stellen voor de verkiezingen omdat ze getrouwd is geweest met een buitenlander.

De politica wordt al jaren onder huisarrest gehouden door het regime. Van de afgelopen achttien jaar heeft ze er twaalf gedwongen thuis doorgebracht.

Waarnemers

Waarnemers vrezen dat de junta de uitkomst van het referendum naar zijn hand zal zetten door mensen te intimideren.

In maart en april zijn verscheidene mensen die een geweldloze nee-campagne voerden gevangengezet, meldden mensenrechtenorganisaties.

Oppositie

De oppositie heeft de bevolking opgeroepen de grondwet af te wijzen. "We moedigen iedereen aan 'nee' te stemmen", zegt Win Hlaing, een voormalig studentenactivist die tien jaar gevangen zat in Myanmar en nu in Bangkok woont.

"De bevolking van Myanmar kan de situatie niet langer tolereren."

Woede

Volgens Soe Aung, een Myanmarese activist in Bangkok, is er een wijdverbreide woede onder de Myanmarezen over het gebrek aan respons van de militaire junta na de dood en verderf die de cycloon Nargis zaaide.

Dissidenten verwijten de generaals dat ze de bevolking niet op tijd hebben gewaarschuwd voor de cycloon.

"Ze waren te druk bezig met de voorbereidingen voor het aanstaande referendum", aldus Soe. "De nasleep van de cycloon kan een grote impact hebben op de politiek".

Verdeeldheid

De grootste verandering zou volgens Soe van binnenuit kunnen komen. "De verdeeldheid binnen het regime groeit.

Tijdens het bloedige neerslaan van de straatprotesten in september vorig jaar, zagen we al dat een deel van de troepen weigerde orders op te volgen van de militaire top."

Larry Jagan

"Analisten die menen dat de nasleep van de cycloon de doodsteek kan zijn voor het regime, hebben waarschijnlijk gelijk", aldus Myanmar-expert en voormalig BBC-correspondent Larry Jagan "De vraag is alleen wanneer."

"Mensen verkeren momenteel in een shock en hun grootste zorg is overleven. Ze willen niet gaan stemmen voor een grondwet waar ze niet achter staan op een moment waarop hulpverlening de grootste prioriteit zou moeten hebben."

"Als de generaals afzijdig blijven, zal de haat zich alleen maar dieper wortelen. Ik denk dat het dan slechts een kwestie van tijd is voordat we monniken opnieuw massaal de straat op zien gaan."

Maar de Myanmarezen hebben voorlopig andere dingen aan hun hoofd: Geen revolutie zolang zij hun doden moeten begraven.