DEN HAAG - Jacques Tichelaar keert niet terug als fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer. Woensdag meldde hij zijn fractie dat hij wegens zijn gezondheid vanaf juni verder wil als Kamerlid.

Waarnemend fractievoorzitter Mariëtte Hamer lijkt de belangrijkste kandidaat om Tichelaars positie definitief over te nemen. Ze wilde daar nog niets over kwijt. "Ik heb altijd goed samengewerkt met de fractie. Maar vandaag is het Jacques zijn dag."

Kandidaten voor het fractievoorzitterschap kunnen zich tot maandag melden zodat er dinsdag een keuze kan worden gemaakt. Toen de fractie vorig voorjaar Tichelaar koos waren ook de Kamerleden Hans Spekman en Aleid Wolfsen kandidaat.

Die laatste is inmiddels burgemeester van Utrecht geworden. De eerste zei woensdag zich niet te zullen kandideren. Andere PvdA'ers zwegen nog over hun mogelijke ambities.

Fractie

PvdA-leider Wouter Bos wees erop dat de keuze aan de fractie is. Volgens hem is het niet mogelijk dat een PvdA'er uit het kabinet zich kandidaat stelt.

Ook Hamer benadrukte in het tv-programma Nova dat de opvolger uit de huidige fractie moet komen. De afgelopen weken deed het gerucht de ronde dat de partij een beroep zou doen op staatssecretaris Frans Timmermans van Europese Zaken.

Die stond tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in 2006 op de kieslijst van de PvdA. Hij zou in theorie dus aan de slag kunnen als fractievoorzitter, maar dan zou er wel iemand uit de huidige fractie moeten vertrekken. Timmermans weigerde woensdag commentaar. Hamer noemde een overstap van Timmermans "geen optie". Ze noemde de geruchten erover "spookverhalen".

Verrassing

Het aftreden van Tichelaar komt voor velen niet als een verrassing. Begin dit jaar onderging hij na hartklachten een meervoudige bypass-operatie.

In de maanden erna werkte hij met een revalidatieprogramma aan zijn herstel. Ondanks dat Tichelaar weer gezond is, wil hij niet terugkeren in een zware politieke en stressvolle functie als het fractievoorzitterschap.

De 55-jarige Fries is sinds 2002 lid van de Tweede Kamer en sinds het aantreden van het vierde kabinet-Balkenende fractievoorzitter van de PvdA. Daarvoor voerde hij namens zijn partij samen met Bos de onderhandelingen voor het kabinet met CDA en ChristenUnie.

Geruchten

Tijdens zijn langdurige afwezigheid doken al geruchten op dat hij niet zou terugkomen als fractievoorzitter. Die werden gevoed door een aantal uitglijders tijdens zijn eerste maanden als fractievoorzitter. Zo moest hij bakzeil halen toen hij na Prinsjesdag pleitte voor extra koopkracht voor middeninkomens omdat coalitiepartners CDA en ChristenUnie hem niet steunden.

Ook bij een mogelijk referendum over het nieuwe Europese verdrag moest hij op zijn schreden terugkeren. Met een interview in het maandblad Opzij bracht Tichelaar bovendien partijleider Bos in verlegenheid. Hij sloot niet uit dat het congres Bos zou wegsturen als partijleider. Later betitelde hij zijn uitspraken als "een beetje dom".

Partijgenoten, CDA en ChristenUnie en premier Jan Peter Balkenende zeiden woensdag het terugtreden van Tichelaar te betreuren, maar in het belang van zijn gezondheid het besluit wel te kunnen begrijpen.