AMSTERDAM - Het kabinet betreurt dat PVV-leider Geert Wilders zijn film naar buiten heeft gebracht. Het is wel blij met de eerste evenwichtige reacties uit de Nederlandse moslimwereld.

Premier Jan Peter Balkenende heeft dat donderdag gezegd in een reactie op Fitna.

Volgens de premier stelt de film de islam gelijk met het plegen van gruweldaden. "Wij verwerpen deze voorstelling van zaken." De film heeft geen ander doel dan het kwetsen van gevoelens, aldus de premier.

GroenLinks

Fitna voegt volgens fractievoorzitter Femke Halsema van GroenLinks "niets toe aan wat de afgelopen jaren is bekendgemaakt over gewelddadig extremisme".

"Terwijl Wilders al maanden aankondigt het bewijs te gaan leveren dat de islam fascistisch is, is hij met Fitna mislukt", aldus Halsema donderdag.

Weliswaar laat Wilders zien dat gewelddadig islamisme een bedreiging vormt voor de democratische rechtsstaat, maar dat is in tal van journalistieke reportages even overtuigend gedaan, zo niet beter, vindt Halsema.

"Dat terroristen zich beroepen op de Koran levert geen bewijs voor Wilders' stelling dat de gehele islam een gewelddadige ideologie is die streeft naar de wereldheerschappij."

Wilders

PVV-leider Geert Wilders vindt dat premier Jan Peter Balkenende zich "dood moet schamen" over alles wat hij de afgelopen tijd heeft gezegd over de film.

"Hij zou met een rood hoofd van schaamte voor de camera zijn excuses moeten aanbieden. Eigenlijk zou hij zijn biezen moeten pakken, maar dat zal wel niet gebeuren", aldus Wilders vrijdag.

Hirsi Ali

De anti-Koranfilm Fitna van PVV-leider Geert Wilders is keurig, maar een blamage voor het kabinet. Dat stelde Ayaan Hirsi Ali vrijdag in een ingezonden stuk op de website van de Volkskrant. De oud-politica vindt het optreden van premier Jan Peter Balkenende van de afgelopen maanden "bizar".

"Het is bizar dat de premier zegt: 'wacht maar, er zullen heel ernstige dingen gebeuren.' Het lijkt er bijna op alsof hij daarop hoopt, om zijn gezicht te redden. Het is net zo bizar als mensen die nu zeggen dat zij teleurgesteld zijn. Aan hen de vraag: waarop hoopten zij eigenlijk?"

VVD

VVD-leider Mark Rutte vindt Fitna een gemiste kans.

"Hij heeft nu een miljoenenpubliek dat hij had kunnen gebruiken voor het presenteren van oplossingen voor problemen met de radicale islam en integratie. In plaats van iets constructiefs heeft hij oude beelden van terroristische en criminele daden laten zien."

Volgens Rutte moeten parlementariërs geen oude archieven lichten, maar aan de slag om de problemen op te lossen. "Daar worden we tenslotte voor betaald."

PvdA

PvdA-leider en vicepremier Wouter Bos noemt de eerste reacties uit de moslimwereld op de film Fitna van PVV-leider Geert Wilders gunstig.

"Dat verbaast me eigenlijk niet. De meeste moslims en moslimorganisaties hebben zich in de aanloop naar de vertoning steeds buitengewoon verstandig opgesteld",aldus Bos in een eerste reactie.

Volgens hem laat de film van Wilders "weinig anders zien dan een aaneenschakeling van boeven, terroristen, moordenaars en haatzaaiers". Het is voor moslims "net zo makkelijk als voor elke deugende burger dat soort types en hun daden en hun motieven te veroordelen en te verwerpen".

CDA

CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel blijft erbij dat Geert Wilders de film beter niet had kunnen maken. "De film is vilein en onnodig kwetsend." De partij had Wilders al opgeroepen van de film af te zien.

Met vilein bedoelt Van Geel dat Fitna extremistische aanslagen in verband brengt met de moslims in Nederland. De film levert in zijn ogen bovendien geen enkele bijdrage aan vraagstukken als integratie en de multiculturele samenleving.

D66

D66-leider Alexander Pechtold vindt de film een rellerig en tendentieus statement. "Wilders tracht in zestien minuten een wereldgeloof te duiden en verbindt op onnavolgbare wijze fascisme, communisme en de islam aan elkaar", zei hij donderdag in een reactie.

Pechtold zei het goed te vinden dat de PVV-leider nu zegt het debat aan te willen gaan met moslims. Maar hij zou graag ook zelf met Wilders een-op-een een uitgebreid, stevig debat te willen voeren.

"Ik daag hem al anderhalf jaar uit om het gesprek met mij aan te gaan. Maar hij loopt daar steeds voor weg."

SGP

SGP-leider Bas van der Vlies vindt na een eerste bezichtiging van Fitna dat PVV-leider Geert Wilders in zijn anti-Koranfilm zorgvuldigheid betracht en "niet bewust probeert te kwetsen". Van der Vlies noemt de film "een prikkelende inzet voor het debat".

Volgens de SGP-leider is veel materiaal over de islam dat in de film wordt getoond al bekend. "Het is goed dat de film er nu is. Ik hoop op een beheerst en bedaard debat."

SP

Ook de SP zegt "niets nieuws" te hebben gezien in de donderdag gepubliceerde anti-Koranfilm Fitna van Geert Wilders. "Het zijn vooral oude krantenknipsels en tv-beelden, en Wilders die weer eens generaliseert", aldus de SP in een verklaring.

Volgens de socialisten heeft Wilders geen oog voor de gematigde meerderheid. "Hij erkent maar één islam en dat is die van de fundamentalisten. Wat dat betreft zit hij op één lijn met de mensen die hij zegt te willen bestrijden", aldus de SP.

ChristenUnie

Fractievoorzitter Arie Slob van de ChristenUnie memoreerde dat de Tweede Kamer vorig jaar september al uitgebreid met PVV-leider Wilders over de islam heeft gesproken.

"Het waren bekende beelden, maar het was wel weer verschrikkelijk om ze zo op een rijtje te zien. De film wekt de indruk dat iedere moslim geweld gebruikt, een terrorist is.

Gelukkig is dat niet zo en hebben de meeste moslims in Nederland juist afstand genomen van het misbruik van de islam. Veel moslims waarderen juist dat dergelijk gedrag niet in Nederland wordt getolereerd en dat er tegen opgetreden wordt.

Europese Unie

De Europese Unie oordeelt een stuk harder over de film Fitna van Geert Wilders dan het Nederlands kabinet. Zei premier Jan Peter Balkenende donderdag nog dat de film geen ander doel dient "dan het kwetsen van gevoelens", de EU stelt nu in een verklaring van voorzitter Slovenië dat de film geen ander doel dient dan het "aanwakkeren van haat".

Slovenië spreekt in de verklaring namens de 27 EU-landen, dus ook namens Nederland. Het verschil in bewoording is opmerkelijk omdat het kwetsen van gevoelens in Nederland niet strafbaar is, maar het aanwakkeren van haat wel.

Haat

De Slovenen stellen verder dat de EU "volledig" achter de verklaring van de Nederlandse regering staat. Toch schrijven ze: "We geloven dat daden, zoals in de bovengenoemde film, geen ander doel dienen dan het aanwakkeren van haat."

Nederlandse strafrechtsdeskundigen menen dat er in Fitna geen sprake is van het aanzetten tot haat. Wilders zou zich daarmee voor de Nederlandse wet niet strafbaar maken.

Wederzijdse tolerantie

Slovenië stelt verder dat de EU-landen het principe van vrijheid van meningsuiting, "deel van onze waarden en tradities", aanhangen. Maar dat moet wel worden uitgeoefend in een "geest van respect" voor andere religies, geloven en overtuigingen. "Wederzijdse tolerantie en respect zijn universele waarden die we hoog moeten houden", stelt de verklaring.