JAKARTA/BANDA ACEH/LONDEN - Het Indonesische leger is begonnen met een grote actie tegen opstandige rebellen in Atjeh. De onafhankelijkheidsstrijders zijn maandagochtend met raketten bestookt. De militairen zeiden later op de ochtend met een groot offensief te beginnen.

"De aanval is begonnen", zei legerwoordvoerder Erwin Sujono. Nadat zondag in Tokio vredesonderhandelingen waren mislukt, gaf de Indonesische president Megawati Soekarnoputri opdracht tot een militair offensief in Atjeh, een opstandige provincie op het eiland Sumatra. Ook kondigde ze de staat van beleg af, zodat de autoriteiten uitgaansverboden kunnen opleggen en nieuws mogen achterhouden.

Gevechtsvliegtuigen

Maandagochtend schoten gevechtsvliegtuigen raketten af op locaties van de Beweging Vrij Atjeh (GAM), waarna rookpluimen opstegen. Ook zijn 460 parachutisten gedropt die posities in het gebied innamen. Verder zijn zevenhonderd mariniers ingezet.

De eerste acties concentreerden zich rond de noordelijke stad Lhokseumawe en in een gebied vlakbij de hoofdstad Banda Aceh. Het aantal rebellenstrijders wordt geschat op rond de 4000. In het gebied zijn zeker 45.000 Indonesische militairen gelegerd. Die staan onder commando van generaal Endriartono Sutarto en hebben volgens de commandant tot taak de gewapende krachten van de GAM te vernietigen en de beweging binnen een halfjaar uit te kleden.

Onafhankelijkheid

De rebellen strijden al 28 jaar voor onafhankelijkheid. Daarbij vielen ruim 10.000 doden. In december lag er een broos vredesakkoord op tafel en beloofden Jakarta en de separatisten om geen geweld meer te gebruiken. Maar Indonesië beschuldigde de GAM er onlangs van zich opnieuw te bewapenen. Het overleg in Tokio was een laatste kans om het bestand te handhaven.

De rebellen eisen echter complete onafhankelijkheid, de regering wil ze niet meer dan een soort zelfbestuur geven. Daarop klapte het vredesoverleg. In een decreet van de president staat dat de rebellen daarmee de provincie in een gevaarlijke situatie hebben gebracht. Een rebellenleider zei maandag klaar te zijn voor de strijd. "We blijven vechten voor onafhankelijkheid."

Inmiddels zijn vijf GAM-onderhandelaars maandag opnieuw gearresteerd, zo meldde de politie. De vijf waren vrijdag aangehouden toen ze op weg waren naar Tokio, omdat ze geen toestemming voor de reis hadden gevraagd. Zaterdag kwamen ze vrij, toen de GAM dreigde het vredesoverleg te boycotten. Zondagavond zijn ze opnieuw vastgezet. De eerste arrestatie was al olie op het vuur, de tweede zal de situatie niet verbeteren.

President Megawati heeft alle Indonesiërs die onafhankelijk van Indonesië willen zijn, opgeroepen het land te verlaten. "Mensen die er zo over denken, doen er beter aan te vertrekken", zei ze maandag op Oost-Java.