ARNHEM - De militairen die in Uruzgan waren betrokken bij de incidenten waarbij slachtoffers vielen door eigen vuur, worden niet vervolgd. Er was geen sprake van opzet of verwijtbaar handelen.

Het Openbaar Ministerie in Arnhem heeft dat vrijdag bekendgemaakt. Alom is met opluchting gereageerd op het besluit.

Bij drie verschillende incidenten in de zeer koude en donkere nacht van 12 op 13 januari sneuvelden twee Nederlandse en twee Afghaanse militairen door eigen vuur.

Een Nederlandse soldaat raakte zwaargewond. Direct hierna stelde het OM een eigen feitenonderzoek, naast het onderzoek van Defensie. Daartoe was een eigen team naar Uruzgan afgereisd.

Tevreden

Minister Eimert van Middelkoop (Defensie) en commandant der strijdkrachten Dick Berlijn zijn tevreden met de uitkomst en de duidelijkheid die er nu is.

Van Middelkoop is opgelucht voor de militairen zelf, omdat het voor hen zeer onaangenaam was te weten dat zij eventueel voor een rechter konden komen. Hij is het OM ook erkentelijk voor de snelheid van het onderzoek.

Gevolgen

Ook de militaire vakbonden en de Tweede Kamer zijn blij dat er geen strafbare feiten zijn gepleegd. De bonden moeten er niet aan denken dat er wel strafvervolging zou komen, omdat dit zeer negatieve gevolgen zou hebben gehad voor het moreel van de militairen in Uruzgan.

CDA, PvdA, VVD en ChristenUnie zijn ook opgelucht. Volgens Joël Voordewind (ChristenUnie) zou vervolging dramatisch zijn voor alle betrokkenen maar ook voor het functioneren van militairen in de toekomst.

Getuigen

Het OM-team hoorde meer dan vijftig militairen als getuigen. Het laatste onderzoek was op 29 februari, op de plek des onheils, om kogelinslagen te verifiëren.

De conclusie van het OM is dat de militairen in alle gevallen bevoegd hebben geschoten en in de veronderstelling waren dat het de vijand betrof. Het OM heeft het onderzoek van Defensie ook meegenomen in zijn besluit om de zaak te seponeren. Betrokkenen kunnen daartegen nog bezwaar maken.

Tactische fouten

Vorige maand maakte Defensie bekend dat er tactische fouten waren gemaakt. Ook al werden geen schuldigen aangewezen, in Uruzgan ontstond enige onrust over de bevindingen. Defensie heeft inmiddels verbeteringen doorgevoerd en werkt nog aan een analyse om lessen te trekken uit de incidenten.

Bij het schieten op Aldert Poortema en Wesley Schol ging het mis tussen de waarnemer en de commandant die toestemming gaf om te vuren. Beiden hadden een andere qala (een ommuurde wooneenheid) voor ogen. Het OM heeft niet kunnen achterhalen waarom het doelwit verkeerd is overgekomen.

Gewond

Soldaat Marc van de Kuilen raakte ernstig gewond toen hij werd beschoten door collega's. Die dachten met nachtzichtkijkers vijanden waar te nemen op 300 meter afstand in een veld, maar in werkelijkheid zagen zij Van de Kuilen die 800 meter verder op een qala stond.

De twee Afghaanse militairen werden doodgeschoten toen zij over het dak van een qala richting hun slapende ANA-collega's kropen. Ze waren onherkenbaar door dekens die zij om hadden.