NIJMEGEN - Het maakt voor de leerprestaties van een kind niet veel uit of een school nou wit, grijs of zwart is. De verwachting die een docent heeft van een leerling, speelt een veel grotere rol. Dat blijkt uit onderzoek dat onderwijssocioloog P. Jungbluth van het Nijmeegse onderzoeksinstituut ITS deze week presenteert op de Onderwijs Research Dagen in Kerkrade.

Het ITS ondervroeg 64 docenten van groep zes en acht, op 45 extreem kansrijke of kansarme scholen. Docenten stellen hun eisen over wat kinderen moeten leren bij op basis van de verwachtingen die ze van die leerlingen hebben. Maar die verwachtingen zijn meer gebaseerd op de achtergrond van het kind, dan op de mogelijkheden van het kind, aldus Jungbluth.

Uit de antwoorden van de docenten bleek dat ze op een hoger niveau lesgeven aan domme kinderen van hoog opgeleide moeders, dan aan slimme kinderen van laag opgeleide moeders. Volgens Jungbluth verklaart dit meer dan 50 procent van de verschillen in leerprestaties.

Interne differentiatie

Een leerkracht behandelt bijvoorbeeld minder breuken, procenten of voltooid deelwoorden bij een kind met een laag opgeleide moeder. Die vrijheid hebben docenten tegenwoordig, dat heet interne differentiatie. Het resultaat is dat kansarme groepen op die manier aan heel veel zaken nooit toekomen.

Een verkeerde inschatting van docenten zorgt er volgens Jungbluth voor dat er vier keer een rukje aan het stuur wordt gegeven in dezelfde richting. "Dat begint als de docent inschat hoe slim de leerling is, als hij bedenkt wat het gaat worden met die leerling, als hij zijn aanbod aanpast aan datgene dat hij denkt dat de leerling kan leren en bij de interpretatie van de citoscore voor het advies voor de vervolgopleiding. Als twee leerlingen dezelfde score hebben, krijgt het kind uit een kansrijk gezin net een hoger advies."

Jungbluth wil de docenten niet aan het kruis nagelen. Maar hij hoopt wel dat docenten open staan voor de kritiek en zich niet louter aangevallen voelen. Binnenkort gaat hij met de scholen om de tafel zitten die aan het onderzoek hebben meegedaan.

Geen kwestie van geld

Volgens de onderwijssocioloog is het niet een kwestie van geld, maar zouden docenten en schooldirecties een mentaliteitswijziging moeten bewerkstelligen. Verder pleit hij voor prestatievergelijkingen van scholen en docenten. "Je moet minimaal bereiken wat een kennelijk handiger collega met een vergelijkbare groep leerlingen bereikt."

Overigens is Jungbluth niet van mening dat de segregatie van scholen maar door moet gaan. "Dat leidt weer tot veel andere, ernstige sores. Maar voor de individuele leerprestaties is het minder belangrijk dan verwacht."