N'DJAMENA/PARIJS - Na een weekeinde van bloedige straatgevechten lijkt maandag de rust teruggekeerd in N'Djamena, de hoofdstad van het Midden-Afrikaanse Tsjaad. Regeringstroepen lijken met succes een aanval van rebellen te hebben afgeslagen.

Inwoners van de hoofdstad hebben van de rust gebruik gemaakt om N'Djamena te ontvluchten. Duizenden stroomden maandagochtend de grens met het nabijgelegen Kameroen over, aldus de Verenigde Naties.

De luchtmacht van voormalig kolonisator Frankrijk evacueerde inmiddels honderden westerlingen. De eersten van hen kwamen zondagavond aan in Parijs.

Slagveld

Bij de jongste gevechten tussen rebellen en regeringstroepen viel een nog onbekend aantal slachtoffers. Journalisten ter plekke spraken over een slagveld en getuigen meldden lijken in de straten. De internationale hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG) telde honderden gewonden.

Het gaat vooral om burgers die zouden zijn geraakt door verdwaalde kogels. AzG klaagde over een gebrek aan chirurgen en andere artsen.

Een alliantie van drie rebellenbewegingen rukte begin vorige week op vanuit het oosten van Tsjaad. In het weekeinde bereikten zij N'Djamena en belegerden het presidentieel paleis.

Verdrijven

Het regeringsleger zette tanks en gevechtshelikopters in om de rebellen te bestoken. Zondag wisten de regeringstroepen de opstandelingen, circa 2000 man in pick-uptrucks, uit de hoofdstad te verdrijven. De rebellen stelden echter dat zij zich tijdelijk hadden teruggetrokken en wachtten op nieuwe voorraden om de strijd te hervatten.

Pottenkijker

De gevechten volgen op het mislukken van een vredesakkoord dat in oktober was getekend. Opstandelingen hadden de hoofdstad in april 2006 al korte tijd in handen. Zij worden volgens de regering gesteund door buurland Sudan.

Dat zou een 'marionettenregering' willen installeren om te voorkomen dat buitenlandse pottenkijkers te makkelijk toegang krijgen tot de Sudanese crisisregio Darfur, die grenst aan Tsjaad. Tienduizenden inwoners van Darfur leven in vluchtelingenkampen in Tsjaad.

Versterking

Door het geweld werd de komst van de Europese troepenmacht Eufor naar het land vertraagd. De EU-macht, in totaal 3700 militairen, moet een jaar lang de vluchtelingen uit Darfur beschermen. Wel heeft Frankrijk inmiddels zijn ruim duizend militairen in de voormalige kolonie versterkt met enkele honderden manschappen.

Zij blijven vooralsnog neutraal, al sloot Parijs militair ingrijpen niet uit om het regime van de gekozen president Driss Déby overeind te houden. Twee jaar geleden beschoten Franse troepen al een rebellenkonvooi.

Helikopters

De positie van Déby wankelt niet alleen door de strijd in de hoofdstad. De rebellen openden zondag ook de aanval op de plaats Adré in het uiterste oosten van het land, aan de grens met Darfur. Volgens de lokale prefect zijn de opstandelingen talrijk, maar slaagde het leger erin de aanval af te slaan. Hij zei dat Sudan onder meer gevechtshelikopters heeft ingezet.

Nederlanders

Op dit moment bevinden zich vijftien Nederlanders in Tsjaad, die bijna allen actief zijn voor Artsen zonder Grenzen of VN-organisaties. Het is aan hen zelf of aan hun werkgever te bepalen of zij daar weggaan. Als ze weg willen, kunnen ze zich tot de Franse ambassade in N'Djamena wenden. De Fransen zullen hen dan helpen.

Dat heeft een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken maandag gezegd. De ambassade heeft de Nederlanders ingelicht over deze mogelijkheid en hen gevraagd contact te houden. Het is het ministerie maandag nog niet duidelijk of Nederlanders inmiddels om Franse bijstand hebben gevraagd.

Nederland heeft zelf geen ambassade in Tsjaad, waar rebellen slaags zijn geraakt met het regeringsleger.