AMSTERDAM - Koningin Beatrix viert donderdag haar zeventigste verjaardag in huiselijke kring. De vorstin biedt vrijdagmiddag samen met haar zus prinses Margriet, die op 19 januari 65 werd, familie en vrienden een matinee aan in Theater Carré in Amsterdam.

In aanwezigheid van vrijwel heel de koninklijke familie presenteren 150 studenten van conservatoria en podiumkunstopleidingen vrijdag hun kunsten op het gebied van dans, opera, orkest- en kamermuziek, jazz en de elektronische kunsten. Ook heel het kabinet is uitgenodigd.

Donderdag wordt in de Rotterdamse Kunsthal de fototentoonstelling '70 jaar Beatrix' geopend. Aan de tentoonstelling is een fotoboek van Edouard van Arem gekoppeld. De NOS zendt woensdagavond een portret uit van de koningin: 'Veel besproken onbesproken, koningin Beatrix 70 jaar'. Zaterdag wordt een registratie van de matinee uitgezonden.

Willem-Alexander

Beatrix werd in 1980 gekroond tot staatshoofd. De laatste tijd wordt steeds vaker gespeculeerd over de datum van haar aftreden. Sommige royaltywatchers verwachten dat prins Willem-Alexander het stokje dit jaar al overneemt; anderen achten het waarschijnlijker dat dit in 2010 gebeurt, als Beatrix er dertig jaar op heeft zitten.

Kasteel Drakensteyn in Lage Vuursche bij Baarn, waar de koningin waarschijnlijk gaat wonen na haar aftreden, wordt momenteel verbouwd. Ze woonde er al van 1963 tot 1981. De renovatie van het Paleis op de Dam, waar de troonwisseling zijn beslag moet krijgen, is ook bijna klaar.

Kersttoespraak

Beatrix riep in haar laatste kersttoespraak op tot verdraagzaamheid, gemeenschapszin en het bestrijden van vooroordelen. Het staatshoofd vroeg aandacht en begrip voor de angst en onvrede bij groepen in de samenleving en pleitte voor het aanvaarden van verscheidenheid in de samenleving. PVV-leider Geert Wilders uitte stevige kritiek op de toespraak.

Hij vatte de rede op als een impliciete aanval op zijn partij en stelde voor de koningin uit de regering te zetten. Een voorstel om een spoeddebat over de toespraak te houden kreeg twee weken geleden geen steun in de Tweede Kamer. Overigens wil ook de SP dat het staatshoofd alleen nog ceremoniële taken vervult.

SGP

Afgelopen week kreeg Beatrix daarnaast kritiek uit onverwachte hoek. SGP-leider Bas van der Vlies liet weten zich te ergeren aan het feit dat de vorstin en leden van de koninklijke familie soms op zondag werken. De Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) staat te boek als een van de meest oranjegezinde partijen in Nederland.

Felicitaties

Voorzitter Gerdi Verbeet van de Tweede Kamer heeft donderdag koningin Beatrix gefeliciteerd met haar zeventigste verjaardag. Aan het begin van de vergadering prees ze de "grote inzet" van de koningin bij de vervulling van haar ambt en haar "betrokkenheid met de samenleving". Namens de Kamer is de koningin een bloemenhulde gebracht, zei Verbeet.

Ook CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel bracht donderdag zijn gelukwensen uit aan de koningin. Hij zei dat zijn fractie "op deze feestelijke dag zich nog eens extra bewust is van haar waardering voor het koningshuis".

Namens de PvdA feliciteerde waarnemend fractievoorzitter Mariëtte Hamer de koningin. En VVD-leider Mark Rutte zei donderdag de vorstin een prettige verjaardag toe te wensen. "En uiteraard alle goeds en heel veel moois in goede gezondheid."

Vererving

Wat fractieleider Femke Halsema betreft is kroonprins Willem-Alexander, wanneer die straks zijn moeder opvolgt, de laatste Nederlandse monarch. "Vererving hoort niet thuis in een moderne democratische rechtsstaat", zei ze woensdagavond op de tv-zender Het Gesprek.

GroenLinks is er voorstander van dat er op termijn een door het parlement gekozen president komt.

Halsema feliciteert de koningin overigens wel met haar verjaardag. Ze vindt dat zij het binnen haar mandaat goed doet.