DEN HAAG - Het nieuwe kabinet gaat ingrijpende maatregelen nemen in de gezondheidszorg, de sociale zekerheid en de pensioenen. In de zorg komen eigen bijdragen of eigen risico's en worden minder behandelingen vergoed. In de sociale zekerheid wordt bezuinigd op WAO, WW en bijstand. Ook worden de vut en de regelingen voor vervroegd pensioen aangepakt. Overwogen wordt verder de pensioengerechtigde leeftijd, nu 65 jaar, te verhogen.

Dit blijkt uit het verslag dat de informateurs Hoekstra en Korthals Altes donderdag aan de koningin hebben aangeboden. Het is niet hun eindverslag; de koningin heeft het tweetal gevraagd hun werk voort te zetten tot de partijen het op alle onderdelen helemaal eens zijn.

Snelheid

Volgens de informateurs is dat gebeurd op nadrukkelijk verzoek van de onderhandelende partijen CDA, VVD en D66. Aanvankelijk leek het de bedoeling dat de informateurs vervangen zouden worden door een of meer formateurs, maar volgens Korthals Altes is het "voor de snelheid beter dat we doorgaan". De twee informateurs denken dat het nieuwe kabinet over een maand beëdigd kan worden.

De coalitie van CDA, VVD en D66 wil zich profileren als een ploeg die regeldruk en bureaucratie aanpakt, zowel in de overheidssector als bij burgers en bedrijven. "Partijen nemen als uitgangspunt de eigen verantwoordelijkheid van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties", schrijven de informateurs. Volgens ingewijden wordt er aan gedacht een minister speciaal te belasten met het verminderen van de regeldruk.

Sluitende begroting

Een andere belangrijke doelstelling van het nieuwe kabinet is het saneren van de overheidsfinanciën. Het financieringstekort moet over vier jaar (vrijwel) verdwenen zijn. Ook mogen de lasten voor burgers en bedrijven per saldo niet omhoog.

Om het tekort weg te werken moet voor zo'n 15 miljard euro worden bezuinigd. CDA, VVD en D66 willen vooral maatregelen nemen die ertoe leiden dat meer mensen aan de slag gaan. Ze willen bezuinigen op de sociale zekerheid en ze willen de stijging van de ambtenarensalarissen en de uitkeringen beperken tot inflatieniveau. Ze gaan ervan uit dat de lonen in de marktsector ook tot dat niveau beperkt blijven. Wat ze doen als dat niet gebeurt, laten de informateurs in hun verslag in het midden.

Ziel verkocht

PvdA-leider Bos heeft tijdens een 1-mei-bijeenkomst van zijn partij hard uitgehaald naar coalitiepartner D66. "De partij brengt een conservatief bezuinigingskabinet aan de macht", aldus Bos donderdag in Leiden. De PvdA-leider vindt dat de Democraten hun ziel hebben verkocht. "Er zal worden geboord onder de Waddenzee, Borssele zal in 2013 sluiten en het kabinet doet natuur en milieu de komende jaren geen goed. Daar kan geen gekozen burgemeester tegen op."

Burgemeester

Er wordt in het nieuwe kabinet onderzoek gedaan naar bestuurlijke vernieuwing, een stokpaardje van D66. Er komt een door de bevolking gekozen burgemeester en een kiessysteem waarbij ook op regionale kandidaten gestemd kan worden. Ook komt er een onderzoek naar de gekozen minister-president.

Van het correctief referendum maken de partijen een vrije kwestie. CDA en VVD voelen hier niets voor, zodat dit het waarschijnlijk niet haalt. Wel blijft een onder Paars ingevoerde tijdelijke referendumwet voorlopig bestaan.

CDA, VVD en D66 moeten hun bezuinigingsplannen nog nader invullen. Daarmee beginnen ze vrijdagmiddag, wanneer er een nieuwe gespreksronde staat gepland met de informateurs. Ook zaterdag willen de partijen door onderhandelen.