DEN HAAG - Bouwbedrijven hebben hun leven nauwelijks gebeterd na de grote commotie die anderhalf jaar geleden ontstond over de verboden prijsafspraken die de sector domineerden. Nog deze maand stuitte de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) bij een inval op aantekeningen van vooroverleg, dat diezelfde dag had plaatsgevonden.

Dat bleek donderdag tijdens het debat in de Tweede Kamer over de conclusies van de parlementaire enquêtecommissie Bouwnijverheid. Tot dusver werd ervan uitgegaan dat het na december 2001 gedaan was met de bouwfraude.

Cultuuromslag

Staatssecretaris Wijn (Economische Zaken) heeft geen "cultuuromslag" kunnen ontdekken in de bouw. "Er is een gefundeerd vermoeden van voortzetting van het kartelgedrag." Minister Kamp (VROM) concludeerde hetzelfde en gaf toe dat zijn verwachtingen van het zogenoemde zelfreinigende vermogen van de bouwsector "niet hooggespannen" zijn.

Bij verschillende ondernemingen zijn de afgelopen tijd aanwijzingen aangetroffen van vooroverleg. Kamp maakte donderdag direct duidelijk dat de zondaars hun borst nat kunnen maken. "Iedereen die de wet overtreedt, wordt gepakt en als voorbeeld gesteld voor de rest."

'U knoeit'

Kamp sprak de bouwwereld over de hoofden van de Kamerleden ongemeen hard toe, omdat volgens hem een deel van de bouwers nog steeds vindt dat er niets mis is met het oude Nederlandse aanbestedingssysteem. De VVD-bewindsman zei niet te tolereren dat bouwbedrijven zich beklagen over overheidsbemoeienis. "Ik bemoei me met U. U knoeit. U bedondert uw klanten. U benadeelt de belastingbetalers. U overtreedt de wet."

Bouwkoepel AVBB reageerde donderdag geschokt en verrast op de vermoedens van nieuwe bouwfraude en wil een keiharde aanpak. "Dergelijk gedrag is onacceptabel. Aannemers die dat inderdaad doen, berokkenen de bouwsector ernstige schade. Ook al gaat het waarschijnlijk om incidenten", stelde een woordvoerder.

Clementie

Op clementie of een schikking van de fraude in het verleden hoeven bouwers in ieder geval niet te rekenen als benadeling van de belastingbetaler door NMa of justitie wordt bewezen, zo maakte Kamp duidelijk. De landsadvocaat zoekt momenteel uit op welke manier de overheid eventuele schade kan verhalen op de bouwbedrijven.

Nog scherpere vervolging van de bouwfraude door het Openbaar Ministerie zit er echter niet in, zo maakte minister Donner (Justitie) duidelijk. De onderzoekers lopen nu al op hun tenen. "Het kan zijn dat ik zal moeten besluiten bepaalde zaken niet te vervolgen." De NMa kampt met soortgelijke capaciteitsproblemen.

Koop Tjuchem

Sinds de geruchtmakende invallen bij bouwbedrijven in maart vorig jaar zijn er inmiddels 81 verdachten, die deze zomer meer horen over eventuele vervolging. Omdat het OM selectief te werk moet gaan, wordt onderzoek verricht naar acht projecten uit de fameuze schaduwboekhouding van bouwgigant Koop Tjuchem, waarbij vier bouwondernemingen zijn betrokken.

De NMa heeft in dezelfde periode tien series invallen bij bedrijven gedaan bij 45 ondernemingen. Dat leidde tot dusver tot zes afgeronde onderzoeken. Er lopen tien onderzoeken. De bedrijven ontvangen de NMa niet bepaald liefdevol, want vorig jaar werd negen keer wegens het weigeren van medewerking de maximale boete van 4500 euro opgelegd.

Pijnlijk

Minister Kamp erkende donderdag dat de overheid in het verleden had kunnen en moeten weten dat bouwbedrijven in het geniep prijsafspraken maakten. "We zijn te kort geschoten. Dat is pijnlijk voor ons", vond de bewindsman. "Er waren wel degelijk vermoedens en signalen. Waar het fout ging was de interpretatie daarvan. We dachten dat het incidenten waren."