LISSABON - Het Verdrag van Lissabon is donderdag ondertekend door regeringsleiders, staatshoofden en ministers van Buitenlandse Zaken van alle 27 EU-landen.

Het verdrag vervangt eerdere EU-verdragen en de in 2005 in Nederland en Frankrijk bij referenda afgewezen Europese grondwet.

De plechtige ondertekening had plaats in het Hiëronymus-klooster in Lissabon. Namens Nederland tekenende premier Jan Peter Balkenende en minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken.

Met de ondertekening komt een einde aan de diepe crisis waarin de EU zat nadat de bevolking van Frankrijk en Nederland in 2005 de toen op tafel liggende Europese grondwet bij referenda hadden weggestemd. Het nieuwe verdrag moet de EU effectiever en democratischer maken.

Geratificeerd

Maar definitief van kracht is het nog niet. De tekst moet namelijk nog geratificeerd worden door de parlementen van de 27 EU-landen.

En in Ierland volgt nog een referendum. Als dat geen nieuwe problemen oplevert, kan de ratificatie per 1 januari 2009 worden afgerond, mooi op tijd voor de verkiezingen voor een nieuw Europees Parlement in juni 2009.

Tekst

Afgelopen voorjaar werden de regeringen van de EU-lidstaten het onder leiding van de Duitse bondskanselier Angela Merkel eens over de tekst.

Alles wat verwijst naar een mogelijke superstaat Europa en naar een grondwet (vlag, volkslied) verdween, al veranderde er inhoudelijk ten opzichte van de afgewezen grondwettekst niet veel.

Zeggenschap

Er verdwijnen een aantal vetorechten, het Europese Parlement en de nationale parlementen krijgen meer zeggenschap en er komt vanaf 2009 een voorzitter van de Europese Raad die in de volksmond waarschijnlijk Europese president gaat heten.

Voor Nederland waren de veranderingen voldoende om alsnog in te stemmen met de nieuwe tekst. Een nieuw referendum was volgens de Raad van State, het kabinet en de Tweede Kamer niet nodig.

Lift

De EU-leiders vliegen nog donderdag naar Brussel, waar ze vrijdag hun reguliere topbijeenkomst houden. Balkenende en Verhagen geven hun collega's uit België en Luxemburg een lift in het vliegtuig.

Ook de EU-buitenlandcoördinator Javier Solana vloog mee. Op de terugweg krijgt ook voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie een lift.

Het 'planepoolen' was een idee van Balkenende om zo de extra uitstoot van het broeikas CO2 door de reis naar Lissabon te beperken.