DEN HAAG - CDA en VVD willen dat D66 aanschuift om samen een nieuw kabinet te vormen. Publiekelijk houden christen-democraten en liberalen ook de optie met de christelijke partijen ChristenUnie en SGP nog open, maar gezaghebbende bronnen binnen beide partijen maken duidelijk dat de blik volledig op D66 gericht is.

Binnen CDA en VVD doen zelfs al speculaties de ronde dat voormalig D66-leider De Graaf in het nieuwe kabinet vice-premier en minister van Binnenlandse Zaken zou kunnen worden. D66, dat slechts zes zetels heeft in de Tweede Kamer, zou daarnaast genoegen moeten nemen met enkele staatssecretarisposten.

Herkenbare punten

Binnen D66 wordt hier vooralsnog schouderophalend op gereageerd. Partijleider Dittrich zei woensdag opnieuw dat hij bereid is te praten over regeringsdeelname, maar dat zijn partij er pas echt instapt als er voldoende herkenbare punten binnen te halen zijn.

Daarbij denken de Democraten aan onder meer bestuurlijke hervormingen en investeringen in onderwijs en natuur. CDA'ers en VVD'ers gaven woensdag aan die ruimte zeker aan D66 te willen geven. VVD-leider Zalm waarschuwde wel dat Dittrich niet moet overvragen. "Als er extreme dingen worden gevraagd, zet D66 zichzelf buitenspel."

Zoektocht

De informateurs Hoekstra (CDA) en Korthals Altes (VVD) startten woensdag hun zoektocht naar de partij die met CDA en VVD een nieuw kabinet wil vormen. Zij spraken daarvoor met de fractievoorzitters van alle partijen. Donderdag praten zij opnieuw met CDA en VVD.

'Bizar'

De kans dat die twee partijen nog een keer met de LPF verdergaan, is er woensdag niet groter op geworden. De liberalen "lijkt het bizar" om opnieuw een regering te vormen met de LPF nadat het kabinet Balkenende-1 vorig jaar is gevallen door de opstelling van die partij, zo zei VVD-leider Zalm woensdag. Hij bevestigde daarmee een citaat uit een interview met het weekblad Vrij Nederland dat Zalm vorige week had, vóór de breuk tussen CDA en PvdA. Hij voegde er aan toe dat een nieuwe coalitie van CDA, VVD en LPF toch nodig zou kunnen blijken, omdat het land nu eenmaal geregeerd moet worden. "De deur naar de LPF is niet dicht."

LPF-leider Herben reageerde geïrriteerd op Zalms woorden. Hij zei dat zijn partij niet staat te popelen om te regeren. Als CDA en VVD kritiek blijven houden op de LPF dan hoeft er wat Herben betreft helemaal niet meer gepraat te worden. "De LPF hoeft zich niet meer te bewijzen. Het is graag of niet. Laat CDA en VVD eerst maar vertrouwen uitspreken."

Abortus en euthanasie

De christelijke partijen ChristenUnie en SGP hebben de informateurs opnieuw duidelijk gemaakt het gesprek met CDA en VVD aan te willen gaan. Fractievoorzitter Rouvoet zei wel dat regeringsdeelname voor zijn partij alleen aantrekkelijk is als bijvoorbeeld bij abortus en euthanasie een begin gemaakt kan worden met het terugdraaien van bestaande wetgeving. Vooral bij de VVD stuit deze opstelling op grote bezwaren.

In het woensdag gepubliceerde interview in Vrij Nederland uit Zalm ook kritiek op de manier waarop CDA-premier Balkenende vorig jaar omging met de LPF-crisis. "Ik kreeg niet de indruk dat hij greep op de ontwikkelingen had." Maar dat betekent niet dat Balkenende niet opnieuw premier zou kunnen worden, zei Zalm woensdag. "Ik heb van de VVD'ers die in het kabinet met hem hebben gezeten niet de indruk gekregen dat hij niet geschikt zou zijn."